Fillojmë me emrin e Zotit, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit.

Falenderimet më të sinqerta i takojnë Zotit të Madhëruar, paqa dhe mëshira e Tij qoftë mbi profetin Muhamed a.s, familjen dhe shokët e tij të nderuar.

Ne vazhdojmë të jemi me dijetarin e nderuar, që i përket brezit të tabi’inëve Muhamed ibnu Vasi El-Esedij.

Në temën e kaluar, ne folëm mbi pjesëmarrjen e tij në ushtrinë e Jezid ibnu Muhel-leb. Kurse në këtë temë do të flasim mbi historinë e tij me Kutejbe ibnu Muslim El-Bahilij, një nga komandantët muslimanë legjendarë, të cilët arritën të nënshtrojnë vendet e lindjes.

Në emisionin e kaluar përmendëm që kur ushtria muslimane u afrua me rajonin Buhara, popullsia vendase u mobilizua dhe formoi një ushtri të madhe, për t’i bërë ballë ushtrisë muslimane, nën komandën e Kutejbes.

Ushtria vendase arriti t’i bëjë ballë ushtrisë muslimane, të cilën e bllokoi për dy muaj rresht.

I gjendur para një situate të tillë, komandanti musliman kërkoi ndihmë dhe forca të reja. Mes forcave që i erdhën në ndihmë, ishte dijetari dhe zahidi i devotshëm Muhamed ibnu Vasi El-Esedij. Ndihma i erdhi ushtrisë muslimane nga të gjithë tokat islame.

Me t’u rrjeshtuar dy ushtritë përballë njëra-tjetrës, muslimanët konstatuan se numri dhe armatimi i ushtrisë muslimane ishte më i madh. Ushtria armike dukej e fuqishme dhe madhështore. Kjo bëri që shumë ushtarë të frikësohen para një realiteti të tillë.

Duke ndjerë që morali i ushtrisë së tij po rrënohej dhe dobësohej para një panorame gjithë madhështi të ushtrisë armike, komandanti musliman Kutejbe ibnu Muslim filloi të kalojë mes rreshtave të ushtrisë muslimane dhe njësive luftarake, të cilëve u kujtonte Botën tjetër dhe xhenetin. Megjithatë, frika dukej qartë në fytyrat e luftëtarëve të tij.

Duke e konstatuar këtë, ai thirri:”Kam dëgjuar se në ushtrinë tonë është dhe Muhamed ibnu Vasi El-Esedij.”

“Po” u përgjigjën disa zëra.

Kutejbe i pyeti:”Ku ndodhet?”

“Ndodhet në anën e djathtë të ushtrisë” u përgjigj dikush.

Kutejbe pyeti sërish:”Çfarë është duke bërë?”

Dikush foli:”Është ulur i mbështetur në heshtën e tij, me sytë të ngulitur drejt qiellit dhe me gishtin lart. A dëshiron t’a thërrasim që të paraqitet para teje o komandant?”

Kutejbe i tha:”Jo, lëreni të lutet dhe t’i përgjerohet Zotit. Për Zotin, gishti i Muhamed ibnu Vasi El-Esedij, është më i dashur për mua se një mijë shpata në duart e një mijë luftëtarëve të rinj dhe të fuqishëm. Lëreni të lutet, pasi atij i pranohen lutjet!”

Lajmi që Muhamed ibnu Vasi El-Esedij i pranohen lutjet, filloi të përhapej mes muslimanëve, gjë e cila ndikoi në rritjen e moralit të tyre.

Ushtria muslimane u takua me ushtrinë armike dhe kjo ndodhi në një ditë të stuhishme. Zemrat e luftëtarëve muslimanë u qetësuan dhe u mbushën plot shpirt luftarak. Ata vazhduan të luftojnë gjatë gjithë ditës. Me të filluar të errësohej, filluan shenjat e çoroditjes dhe thyerjes tek ushtria armike. E frikësuar dhe e tmerruar nga ajo që mund t’a priste, ushtria armike filloi të shpërndahej në të katër anët, duke ia mbathur nga të mundej. Të vrarët në mesin e tyre ishin të shumtë.

Komandanti i ushtrisë armike, duke parë humbjen e pashmangshme, kërkoi paqe nga muslimanët. 

Duke e parë në interes një marrëveshje paqeje me këtë popullsi – pasi me depërtimin e ushtrisë në thellësi të tokave të tyre, rreziku i një kundërsulmi nga ana e banorëve ishte i mundshëm – Kutejbe e pranoi këtë dhe marrëveshja u arrit mes dy palëve. Marrëveshja theksonte që të gjithë ata ushtarë që ishin zënë robër nga muslimanët, do të mbeteshin të tillë, derisa të paguanin në këmbim të lirisë.

Mes robërve të luftës ishte dhe një princ dhe komandant i fuqishëm, i cili kishte një rol dhe ndikim të madh në stimulimin e ushtrisë. Ai ishte i bëshëm dhe shumë i fuqishëm.

Ai kërkoi të takohej me Kutejben, komandantin musliman dhe ky i fundit pranoi. Me t’a sjellë para tij, ai i tha:”Unë jam princ dhe kërkoj që të paguaj për të fituar lirinë.”

Kutejbe e pyeti:”Sa paguan për këtë?”

Ai i tha:”Pesë mijë enë floriri.: Çmimi i tyre ishte afro një milionë dinarë floriri asokohe dhe një shumë e tillë ishte tepër e madhe.

Kur dëgjoi këtë, komandanti musliman u kthye pas dhe pyeti të pranishmit:”Po ju, çfarë mendoni?”

Ata u përgjigjën:”Diçka e tillë do i shtonte të ardhurat tona. Veç kësaj, ne jemi fituesit e kësaj beteje dhe asgjë tjetër nuk na bën dot ballë.”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij ishte i pranishëm gjatë këtyre bisedimeve, por nuk foli fare dhe nuk dha asnjë mendim.

Kutejbe, duke e vënë re diçka të tillë, u kthye nga ai dhe i tha:”Po ti o babai i Abdullahut, çfarë mendon mbi diçka të tillë?”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij u përgjigj:”O prijësi ynë! Askush nga ne nuk kemi dalë nga tokat dhe shtëpitë tonë për të grumbulluar sa më shumë pasuri. Ajo që na ka nxjerë është vetëm kënaqësia e Zotit dhe për të përhapur dritën e Tij në këto territore.”

Kutejbe tha:”Zoti të shpërbleftë me të mira! Për Zotin nuk do e lejoj të frikësojë dhe tmerrojë qoftë dhe një grua muslimane pas kësaj dite, edhe sikur t’a paguajë lirinë e tij me të gjithë pasuritë e kësaj bote.” Më pas, urdhëroi që ai të vritej dhe u vra.

Ky ishte një rast, ku Muhamed ibnu Vasi El-Esedij, orientonte dhe udhëzonte komandantët muslimanë, drejt asaj që ishte më e mirë dhe e dobishme.

Lidhjet e tij të drejtpërdrejta, ai nuk i kishte me komandantët e ushtrive, por vetëm me guvernatorët dhe valinjtë.

Një nga guvernatorët me të cilët kishte marrëdhënie më të mira, ishte ai i Basras, Bilal ibnu Ebi Burde.

Një ditë, ai vajti tek guvernatori, i veshur me rroba të vjetra leshi. Kur e pa këtë guvernatori, i tha:”Çfarë të ka detyruar të vishesh me rroba të tilla o baba i Abdullahut?!”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij u hoq sikur ishte i angazhuar me diçka dhe nuk i dha përgjigje. Guvernatori u habit nga kjo sjellje dhe e pyeti sërish:”Përse nuk më përgjigjesh?”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij i tha:”E çfarë të të them? Të të them që e bëj si shenjë zuhdi dhe përkushtimi, kam frikë se do mbivlerësoj veten time, gjë të cilën e urrej. Të të them që e bëj nga fukarallëku, më duket sikur i qahem dhe i ankohem Zotit për gjendjen time, gjë të cilën e urrej. Kështu, zgjodha heshtjen.”

Guvernatori u kujtua që po bisedon me një njeri të devotshëm, të përkushtuar dhe zahid. Pas pak, ai e pyeti:”A ke ndonjë nevojë që të të ndihmojmë?”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij i tha:”Përsa i përket nevojave të mia, unë jam betuar që të mos i kërkoj askujt të më ndihmojë përveç Zotit që ka në dorë gjithçka. Por kam ardhur për një hall të një vëllai musliman.”

Pasi guvernatori e ndihmoi për hallin që kishte ardhur, e pyeti:”Çfarë mendon për caktimin e Zotit?”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij tha:”O guvernatori ynë i nderuar! Zoti i Madhëruar nuk do i pyesë njerëzit për caktimin e Tij, por do i pyesë për veprat e tyre.”

Ndërkohë që ata bisedonin, erdhi koha e drekës. Guvernatori e ftoi Muhamed ibnu Vasi El-Esedij, të afrohej dhe të hanin, por ky i fundit refuzoi duke u justifikuar se kishte një arsye që të mos hante. Guvernatori u zemërua me këtë dhe i tha:”Përse urren të hash nga ushqimi unë o baba i Abdullahut?”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij i tha:”Mos e thuaj diçka të tillë o guvernatori ynë! Guvernatorë dhe pushtatë të tillë të mirë si ju, janë më të dashur për ne dijetarët, se vetë fëmijët dhe familjet tona. Shkaku që unë nuk po ha, është se i jam dhënë tërësisht adhurimit dhe përkushtimit ndaj Zotit.”

Duke pasur parasysh dijet, urtësinë, gjykimin e drejtë, intuitën etj... atij iu kërkua më shumë se një herë që të pranojë postin e gjykatësit, por që ai e refuzoi. Ai druhej se mos gjatë gjykimeve, mund të gjykonte padrejtësisht.

Një herë, kryepolici i Basras, e ftoi dhe i tha:”Guvernatori i Basras më ka urdhëruar që të të detyroj që t’a pranosh postin e gjykatësit.”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij i tha:”I thuaj guvernatorit që të më lërë të qetë nga një barrë e tillë!” Kur kryepolici i rrëfeu guvernatorit refuzimin e tij, ai i kërkoi dhe tre herë të tjera që t’ia kërkojë diçka të tillë. Por në çdo herë, Muhamed ibnu Vasi El-Esedij refuzonte.

Herën e katërt, kryepolici i tha:”Është hera e katërt që vij dhe të kërkoj të pranosh postin e gjykatësit. Nëse do refuzosh dhe këtë herë, do të torturoj dhe godas me kamzhik, derisa të pranosh.”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij i tha:”Nëse e bën diçka të tillë, e bën se ke forcën në duar. Për Zotin të torturohem në këtë botë, e kam më të lehtë se të torturohem në botën tjetër.”

Kryepolicit i erdhi turp nga kjo, i kërkoi falje dhe e la të lirë. Më pas, i çoi fjalë guvernatorit që njerëz si Muhamed ibnu Vasi El-Esedij nuk e pranojnë këtë post dhe për këtë nuk mund të detyrohen.

Përveç zuhdit, ai ishte një referncë e fortë në urtësi, mençuri, këshillim, zbutjen e zemrave... për të gjithë njerëzit. Shumë njerëz të tjerë, ishin të ditur, por nuk ishin zemërbutë dhe të dhembshur siç ishte Muhamed ibnu Vasi El-Esedij.

Një burrë, vajti tek ai një ditë dhe i tha:”Më këshillo o Muhamed ibnu Vasi El-Esedij!”

Ai i tha:”Të këshilloj që të jetosh si mbret në këtë botë dhe në botën tjetër.”

Burri i habitur i tha:”E si mund të arrihet kjo?!”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij iu përgjigj:”Refuzoji të mirat e kësaj bote, të ndihesh si mbret para tyre në këtë botë dhe mbret në botën tjetër me shpërblimin që do të japë Zoti.”

Një burrë tjetër, i tha një ditë:”O baba i Abdullahut! Unë të dua dhe të respektoj për hatër të Zotit.”

Ai ia ktheu:”Të dashtë Zoti, për hatrin e të cilit më ke dashur.” Dhe u largua. Burri iu vu nga pas. Ngaqë nuk e ndjeu, burri e dëgjoi të pëshpërirste me vete:”O Zot! Unë të kërkoj të më mbrosh nga dashuria e njerëzve për hatrin Tënd, ndërkohë që Ti më urren.”

Sa herë që i dëgjonte njerëzit t’a lëvdojnë për adhurimin dhe përkushtimin e tij, ai u thoshte:”Për Zotin! Nëse gjynahet do të kishin erë, asnjëri prej jush nuk do të mund të më afrohej për shkak të erës së rëndë që do të më vinte nga gjynahet.”

Gjëja më e dashur dhe që i jepej tërësisht, ishte Kurani, leximi dhe studimi i tij. Ai i këshillonte dhe stimulonte nxënësit e tij që t’a lexojnë dhe mësojnë Kuranin. Ai u thoshte:”Kurani është një lulishte e cila të shoqëron kudo që të jesh.”

Gjithashtu, ai i porosiste që të mjaftoheshin me pak ushqim gjatë ngrënies. Ai u thoshte:”Kush han pak, kupton më shpejt dhe e kuptojnë të tjerët. Ka zemër të pastër, të butë dhe plot dhembshuri. Të ngrënit e tepërt e rëndon njeriun dhe ia vështirëson kryerjen e detyrave.”

Historitë e tij mbi devotshmërinë janë të shumta. Një ditë, e panë në treg, duke shitur gomarin e tij. Dikush e pyeti:”A do ishe i kënaqur që këtë gomar t’a kisha unë?” Muhamed ibnu Vasi El-Esedij iu përgjigj:”Unë po e shes ngaqë nuk isha i kënaqur me të. Atëherë si të ndihem i kënaqur duke e pasur ti?!”

Muhamed ibnu Vasi El-Esedij e kaloi jetën duke u drojtur nga gjynahet e tij dhe gjithë frikë për çastet kur do të dalë para Zotit Ditën e Kijametit.

Sa herë që dikush e pyeste:”Si u gdhive?” ai i përgjigjej:”Jam gdhirë më pranë vdekjes, shpresë vakët dhe plot gjynahe.”

Kur u sëmur para se të vdesë, të gjithë njerëzit vajtën dhe e vizituan. Shtëpia e tij gumëzhinte nga njerëzit e shumtë që shkonin për vizitë. Me këtë rast, ai iu drejtua njërit prej miqve të tij dhe i tha:”Më thuaj! Çfarë dobie do më sjellin këta njerëz, atë ditë kur të kapem nga koka dhe këmbët dhe të hidhem në zjarr?!” Më pas filloi të lutej:”O Zot! Unë të kërkoj falje për çdo vend ku jam ulur, ndërkohë që nuk duhej të ulesha. O Zot! Unë të kërkoj falje për çdo vend ku jam larguar, ndërkohë që nuk duhej të largohesha. O Zot! Unë të kërkoj falje për çdo vend ku kam hyrë, ndërkohë që nuk duhej të hyja. O Zot! Unë të kërkoj falje për çdo vend ku kam dalë, ndërkohë që nuk duhej të dilja. Të kërkoj falje për çdo fjalë negative që kam thënë, për çdo vepër të keqe që kam vepruar. Unë të kërkoj falje për të gjithë gjynahet e bëra nga unë. O Zot, unë pendohem dhe të lutem t’a pranosh pendimin tim. O Zot, unë të lutem që të më përshëndesësh me selam, kur të dal para Teje.”

Ai vazhdoi të lutej, derisa vdiq.

Ky ishte Muhamed ibnu Vasi El-Esedij, dijetari i përkushtuar, i devotshëm, i urtë dhe zahid. Ai nuk ndihej i qetë nga fakti që kishte gjynahe dhe që Zoti mund t’a ndëshkonte. Ishte ky dyshim ai që e shtynte dhe stimulonte për më shumë devotshmëri, përkushtim dhe adhurim.

Është traditë dhe shenjë dalluese e besimtarit që të jetojë mes frikës dhe shpresës. Të frikësohet nga gjynahet dhe të shpresojë mëshirën dhe faljen e Zotit të Madhëruar.

Zoti e mëshiroftë Muhamed ibnu Vasi El-Esedij dhe na bashkoftë me të në xhenetet e Tij.

Paqja e Zotit qoftë mbi ju!