Maruf Kurkhi (fėmijė musliman me prind jomusliman)
Maruf Kurkhi (fėmijė musliman me prind
jomusliman)
Biografia personale e Maruf Kurkhiut
Rreth pėrmendjes sė emrit dhe pėrkatėsisė sė
tij
Pėrsa i pėrket emrit, ai ėshtė Maruf
Ndėrsa pseudonimi i tij ėshtė Ebu Mahfudh,
thuhet edhe Ebul Hasen. Ndėrsa emri i tė jatit ėshtė Fejruzan, thuhet edhe
Fejruz, dhe thuhet edhe Ali; ai e ka prejardhjen nga Kurkhi i Bagdatit,- kėshtu
ėshtė prononsuar Ebu Bekėr el Khatibi..
Muhamed ibn Nasri na ka treguar nė adresė tė
Muhamed ibn Tahirit el Hafidhit qė ka thėnė: E kam dėgjuar Khalef el Kurkhun tė
thotė: Ne jemi prej Kurkhėve tė Bexhidit, prej saj ėshtė edhe Marufi, shtėpia
e tij njihet e vizitohet edhe sot.
Dikush prej dijetarėve ka thėnė: Njė ditė
prej ditėsh mu kujtua emri i Marufit dhe pseudonimi i tij dhendjeva admirim, thashė: Lėre Ebu Mahfudhin tė
jetė maruf-i shquar, pėr tu tubuar mes tė dyjave.
Na ka treguar Ebu Mensuri Abdurahman ibn
Muhamed Kazazi, qė ka thėnė: Na ka treguar Ebu Bekėr Ahmed ibn Aliu ibn Thebit
el Khatibi qė ka thėnė: Na ka treguar Ahmed ibn Umer ibn Ruh Nehruni dhe
Muhamed ibn Husejn el Xheziriu, qė kanė thėnė: Na ka treguar el Meafi ibn Zekeria
qė ka thėnė: Na ka treguar Muhamed ibn Jahja Suliu qė ka thėnė: Na ka treguar
el Galabiu qė ka thėnė: Na ka treguar Ibn Aishe qė ka thėnė: Njė burrė e
quajti fėmijėn e tij Maruf dhe i vuri pseudonimin Ebul Hasen. Kur u rrit i tha:
O djaloshi im, tė quajta Maruf-Mirush, dhe pseudonimin ta vura Ebul Hasen (babai
i tė mirės) qė tė ta bėj tė pėlqyeshėm ēfarė tė emėrtova dhe ēfarė tė vura
pseudonim.
Na ka treguar Ebu Mensur Kazazi qė ka thėnė:
Na ka treguar Ahmed ibn Ali ibn Thebiti qė ka thėnė: Na ka treguar Muhamed ibn
Ahmed ibn Rizk qė ka thėnė: E kam dėgjuar Ebu Bekėr Muhamed ibnul Hasenin el
Mukriun Nekashin i cili u pyet pėr Maruf Kurkhiun dhe tha: Kam dėgjuar Idris
ibn Abdul Kerimin qė tha: Ai ėshtė Maruf ibn Fejruzani, mes meje dhe tij
ekziston njė lidhje gjaku, i jati i tij ishte i besimit sabi-in prej banorėve tė
Nehrabanit nga fshatrat e Uasitit. Kur qe i vogėl Marufi falej me sabijtė, ju
paraqit tė jatit Islami gjė pėr tė cilėn ai e porositi atė.
Manakib Maruf el Kurkhi ue Ekhberuhu pėrpilim
i Abdurahman ibn Ali ibnul Xheuziut fq.45-50
Ēfarė pėrmendet lidhur me islamizimin dhe
rritjen e tij
Ka thėnė na ka treguar im atė qė ka thėnė: Kam
dėgjuar Ebu Ali Dekakin qė ka thėnė: Dy prindėrit e Marufit ishin tė krishterė
dhe Marufin ia dorėzuan edukatorit tė tyre qė ishte sabi-in. Edukatori i
thoshte atij: Thuaj: I treti i treshes (trinitetin). Marufi i thotė: Ai nė
fakt ėshtė Njė, kėshtu njė ditė prej ditėsh mėsuesi e rrahu keq prandaj Marufi
iku. Dy prindėrit e tij thanė: Ah sikur tė na kthehet dhe ne do i pėrshtatemi nė
ēdo fe qė tė dojė.
Mė pas Marufi e pranoi islamin nėpėrmjet Ibn
Musa Ridaut, u kthye tek shtėpia dhe trokiti derėn, iu tha: Kush ėshtė? Tha:
Marufi. I thanė: Nė ēfe je? Tha: Nė fenė e natyrshmėrisė? Dhe edhe dy prindėrit
e tij u bėnė muslimanė.
Na ka treguar Umar ibn Dhufri qė ka thėnė: Na
ka treguar Xhafer ibn Ahmed ibn Atau qė ka thėnė: Na ka treguar Abdulaziz ibn
Aliu qė ka thėnė: Na ka treguar Ali ibn Abdullah ibn Xhehdami qė ka thėnė: Mė
ka folur Ahmed ibn Atau qė ka thėnė: Mė ka treguar Ebu Salih Abdullah ibn
Salihu qė ka thėnė: Ebu Mahfudhit i kish dalė nė pahė Allahu (se duhej
zgjedhur) qė kur ishte sabi-in.
Pėrmendet se i vėllai, Isa, ka thėnė: Unė dhe
im vėlla Marufi ishim me Librin dhe ishim tė krishterė. Mėsuesi i mėsonte tė
vegjėlit: Ati dhe biri. Marufi bėrtiste dhe thoshte: Ai (Zoti) ėshtė Njė Njė,
gjė pėr tė cilėn mėsuesi e godiste fortė derisa njė ditė e goditi rėndė dhe ai
i iku. E jėma qante dhe thoshte: Nėse Allahu ma kthen tim bir Marufin do e
pasojmė nė cilėn fe qė tė jetė. Marufi i erdhi asaj pas shumė e shumė vitesh
dhe ajo i tha: O djaloshi im, nė ēfe je? I tha: Jam nė fenė e Allahut,
Islamin: Dėshmoj se La ilahe il Allah-Nuk meriton tė adhurohet vetėmse Allahu
dhe dėshmoj se Muhamed rasulullah-Muhamedi ėshtė i Dėrguari i Allahut. Pas kėsaj
ime mė e pranoi Islamin dhe e pranuam edhe tė gjithė ne.
Na ka treguar Abdulmunim ibn Abdulkerim ibn
Heuzeni qė ka thėnė: Na ka treguar im atė qė ka thėnė: Kam dėgjuar Muhamed
ibnul Husejnin qė tha: Kam dėgjuar Muhamed ibn Abdullah Razin.
Tha: Kam dėgjuar Ali ibn Muhamed Delalin qė
tha: Kam dėgjuar Muhamed ibnul Husejnin qė tha: Kam dėgjuar tim atė qė tha: E
pashė Marufin nė gjumė pasi vdiq dhe i thashė: Ēbėri Allahu me ty? Tha: Mė
fali. I thashė: Nisur nga asketizmi dhe pėrkushtimi? Tha: Jo, por ngaqė e pranova
kėshillėn e Ibn Semekut dhe ngaqė qeshė pandarė i varfėr si dhe nga dashuria qė
kisha pėr tė varfėrit.
Kėshilla e Ibn Semekut ėshtė sipas asaj qė
thotė Marufi: Qeshė kalimtar nė Kufe dhe qėndrova tek njė burrė qė i thuhej
Ibn Semek teksa po i kėshillonte njerėzit. Ndėr tė tjera ai tha: Kush i
shmanget Allahut i tėri, tė tillit Allahu do ti shmanget krejtėsisht. Atij qė
vjen tek Allahu me zemrėn e tij, Allahu do ti vijė me mėshirėn e Tij dhe do
ti vijė me mbarė fytyrat e krijesave... Kush ėshtė herė herė atė Allahu do ta
mėshirojė ndonjė herė (ēfarėdo). Fjala e tij mė ra nė zemėr, dhe iu drejtova
Allahut duke lėnė tėrėsisht gjendjen nė tė cilėn isha.
Manakib Maruf el Kurkhi ue Ekhberuhu pėrpilim
i Abdurahman ibn Ali ibnul Xheuyiut fq.50-54
Lidhur me akiden-bindjen e tij
Na ka treguar Muhamed ibn Nasri qė ka thėnė:
Na ka treguar Ebu Muhamed Abdulmelik ibn Muhamed el Buzgani qė ka thėnė: Na ka
treguar Ali ibn Umar Kazuni, na ka treguar Jusuf ibn Umar Kaueshi qė ka thėnė:
I kam lexuar Muhamed ibn Mukhaled Atarit qė i kam thėnė: Tė ka treguar Ahmed
ibn Muhamed el Eshkari qė ka thėnė: Na ka treguar Isak ibn Daudi qė ka thėnė: Mė
ka treguar Ebu Xhaferi qė ka thėnė: Kam dėgjuar Jakubin djalin e vėllait tė
Marufit qė ka thėnė: E kam dėgjuar xhaxhanė tim Marufin qė teksa iu pėrmend
puna e Kuranit tha: O Allah shpėtim, Kurani ėshtė fjala e Allahut, nuk ėshtė i
krijuar.
Manakib Maruf el Kurkhi ue Ekhberuhu pėrpilim
i Abdurahman ibn Ali ibnul Xheuyiut fq.55-56
Lidhur me lėvdatat e dijetarėve pėr tė
Prej tyre:
1- Sufjan ibn Ujejne:
Na ka treguar Ebu Seadet, Ahmed ibn Ahmed el
Muetuekiliu dhe Ebu Mensur Abdurahman ibn Muhamed Kazazi qė kanė thėnė: Na ka
treguar Ahmed ibn Ali ibn Thebiti qė ka thėnė: Na ka treguar El Husejn ibn
Muhamed Kasim el Mekhzumiu qė ka thėnė: Na ka treguar Muhamed ibn Amėr el
Bekhteriu Razazi qė ka thėnė: Na ka thėnė Jahja ibn Ebi Talibi qė ka thėnė: Kam
dėgjuar Ismail ibn Shededin qė ka thėnė: Na tha Sugjen ibn Ujejne: Nga jeni? I
thamė nga banorėt e Bagdadit. Tha: Si ėshtė adhurimtari qė keni nė mesin tuaj?
I thamė: Kush? Tha: Ebu Mahfudh Marufi. Thamė: Mirė. Tha: Do mbeten nė mirėsi
banorėt e atij qyteti sa tė jetė ai mes tyre.
Na ka treguar El Mahmeden Ibn Nasri, dhe Ibn
Abdul Baki, qė kanė thėnė: Na ka treguar Hamd Muhamed ibn Ahmedi, na ka treguar
Ebu Naim Ahmed ibn Abdullahu.
Prej tyre ėshtė Abdul Ueheb el Uerak:
Na ka treguar Ebu Mensur Kazazi qė ka thėnė:
Na ka treguar Ebu Bekėr Ahmed ibn Ali ibn Thebiti qė ka thėnė: Mė ka treguar El
Ez-heriu qė ka thėnė: Na ka treguar Uthman ibn Amėr el Imam qė ka thėnė: Na ka
treguar Muhamed ibn Makhled qė ka thėnė: Iu lexua Hasen ibn Abdul Uehebit,
teksa unė po dėgjoja, tha: Kam dėgjuar tim atė tė thotė: (Kanė thėnė qė Maruf
Kurkhiu ecėn mbi ujė, e nėse do mė thuhej se ai ecėn nė ajėr do ta besoja).
Na ka lajmėruar Kazazi qė ka thėnė: Na ka lajmėruar
Ahmed ibn Ali qė ka thėnė: Na ka lajmėruar El Ez-heriu qė ka thėnė: Na ka
treguar Uthman ibn Amėr qė ka thėnė: Na ka treguar Ibn Makhled qė ka thėnė: Na
ka treguar Abdusamed ibn Hamidi qė ka thėnė: Kam dėgjuar Abdulueheb el Uerak tė
thotė: Nuk kam parė mė asket se Marufin dhe mė tė lavdėruar adhurues tė pėrkushtuar
se ai.
Na ka lajmėruar Ahmed ibn Ahmed el Muteuekeli,
na ka treguar Muhamed ibn Nasiri qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Muhamed ibn
Abdulaziz el Berdhaiu qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ali ibn Muhamed ibn Uluije qė
ka thėnė: Na ka treguar Muhamed ibn Ahmed ibn Bekeuejhi qė ka thėnė: Na ka
treguar Ebu Bekėr ibn Ubejdi qė ka thėnė: Mė ka treguar Muhamed ibnul Husejni qė
ka thėnė: Mė ka treguar Zejd el Humejriu qė ka thėnė: Mė ka thėnė murgu Theubani:
Ma tregoni atė Marufin tuaj tė mirėn e tė cilit e pėrmendni aq shumė...! U nisa
dhe ai ishte bashkė me mua nė kėrkim tė Marufit, kur ja, na takoi Ebu Mahfudhi
(Marufi) teksa po zbriste nga xhamia e tij. I dhashė selam dhe i thashė: Ky ka
ardhur tė bėjė me ty njė marrėveshje dhe tė tė japė selam. Marufi i tha atij: Si
ėshtė vlera e Islamit tek ju? Tha: Ėshtė e madhe. Marufi i tha: O murg, ajo pėr
Allahun tek Allahu ėshtė mė e madhe. Pastaj Marufi lexoi: {Feja tek Allahu ėshtė
Islami}, deri nė plotėsim tė ajetit. Pastaj tha: O murg, hyr nė Islam. Ti je nė
tė drejtėn, erdhe me kėmbėt e tua tė na japėsh selam. Murgu shpėrtheu nė lot,
pastaj tha: Fjalėt e tua zunė vend nė zemrėn time. Pastaj u bė musliman dhe ikėm.
Kur u anuam murgu mė tha: O Zejd! Nuk shoh tė ketė pas kėtij personi mė tė mirė
nė tokė, e sa pėr kėtė, ka vdekur nėna e kujt do ti ngjaj atij....
Na ka treguar Ibrahim ibn Abdullahi qė ka thėnė:
Na ka treguar Muhamed ibn Isaku qė ka thėnė: Na ka treguarJahja ibn Ebi Talibi qė ka thėnė: Kam dėgjuar
Ismail ibn Shidedin kumtuesin tė thotė: Na ka thėnė Sufjan ibn Ujejne: Nga
jeni ju? Thamė: Nga banorėt e Bagdadit. Tha: Si po ja ēon ai adhurimtari? Thamė:
Kush? Tha: Marufi. Do vazhdoni tė keni mirėsi sa tė jetė nė mesin tuaj.
2- Ahmed ibn Hanbeli:
Na ka lajmėruar Ebu Bekėr
Muhamed ibn Abdullah ibn Hubejbi qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ali ibn Ebi
Sadiku qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ebu Abdullahu Muhamed ibn Bekeuejhi qė ka
thėnė: Kam dėgjuar Abdullah ibn Alkanin qė ka thėnė: Kam dėgjuar Ahmed ibnul
Ale el Bagdadiun tė thotė: Kam dėgjuar Abdullah ibnu Ahmed ibn Hanbelin tė thotė:
Rrodhi pėrmendja e Maruf el Kurkhiut nė kuvendin e tim eti, dhe njė prej
xhematit tha: Ai ka pak dije. Babai im ia preu: Pėrmbahu -Allahu tė faltė- a
duhet dija pėrveēse pėr tė arritur ēfarė arriti Marufi.
Na ka lajmėruar Abdurahman ibn Muhamed el
Kazazi qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ahmed ibn Ali ibn Thebiti qė ka thėnė: Na
ka lajmėruar Ismail ibn Ahmed el Hujariu qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Muhamed
ibnul Husejn Sulemiu qė ka thėnė: Kam dėgjuar Abduluahid ibn Ebu Bekrin tė thotė:
Kam dėgjuar Abdulaziz ibn Mensurin tė thotė: Kam dėgjuar gjyshin tim tė thotė:
Kam qenė tek Ahmed ibn Hanbeli kur nė kuvendin e tij u pėrmend puna e Maruf
Kurkhiut dhe dikush nga tė pranishmit tha: Ai ka pak dije... Ndėrkaq Ahmedi i
tha: Pėrmbahu -Allahu tė faltė- a synohet nga dija pėrveēse ēfarė arriti
Marufi.
Na ka lajmėruar Abdurahmani qė ka thėnė: Na ka
lajmėruar Ahmed ibn Aliu qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ahmed ibn Umar ibn Ruh
Nehreuani dhe Muhamed ibnul Husejn el Xhezariu qė kanė thėnė: Na ka treguar El
Muafi ibn Zekeria el Xheriri qė ka thėnė: Ėshtė treguar nė adresė tė Abdullah
ibn Ahmed ibn Hanbelit se ka thėnė: I thashė tim eti, a ka poseduar Marufi diē
prej diturisė? Tha: O djaloshi im, ai posedonte kokėn e diturisė, ndrojtjen nga
Allahu.
Bishėr ibnul Harithi:
Ka thėnė: Ėshtė treguar nė adresė tė Ebul Hasenit Ali ibn
[Umarit] Kazuinit qė ka thėnė: Na ka treguar Jusuf ibn Umari Kauasi qė ka thėnė:
Na ka treguar Ibrahim ibn Abdullah Misriu qė ka thėnė: Na ka treguar Khashnemi
qė ka thėnė: Hyri Ebu Nasėr Temeri tek daja im, domethėnė: Bishėr ibnul Harithi
tė cilit i tha: Ku ishe? Tha: Tek Marufi. I tha: Pėr ēfarė gjėje e pyete? I
tha atij (e pyeta): O Ebu Mahfudh. Mė ka arritur se ti i frokuenton gostitė dhe
hanė prej tė mirave. Mė tha: Po. I thashė: Po pėrse? Mė tha: Vėllai im, unė jam
miku i Allahut tė Lavdishėm dhe Lartmadhėrishėm, me ēfarė tė mė ushqejė unė
ushqehem. Ebu Nasri i tha Bishrit: Tė kam dėgjuar tė thuash: Njoh njė burrė qė
ia ka patur ėnda tė hajė banxhana (lloj ushqimi) pėr kaq e kaq vite (por se ka
ngrėnė atė nga asketizmi). Teksa Marufi hanė nga tė mirat? Ndėrkaq Bishri i tha
Ebu Nasėr Temerit: Im vėlla Marufi hanė me gjėrėsinė e njohjes dhe unė privohem
me pėrmbajtjen e devocionit.
Lidhur me pėrmendjen e sėmundjes sė tij
Na ka lajmėruar Muhamedani, Ibn Nasri dhe Ibn Abdul Baki
qė kanė thėnė: Na ka lajmėruar Hamd ibn Ahmedi qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ebu
Naim el Hafidhi qė ka thėnė: Kam dėgjuar Ebul Hasen ibn Muksimin tė thotė: Kam
dėgjuar Ebu Mukatilin Muhamed ibn Shuxhain tė thotė: Kam dėgjuar Ebu Bekėr
Zuxhaxhin tė thotė: Iu tha Maruf el Kurkhiut nė sėmundjen e tij lėr
testamentin, tha: Kur tė vdes kėtė kėmishė timen jepeni sadaka, pasi dua tė
dalė nga dynjaja i zhveshur, ashtu sikurse hyra nė dynja i zhveshur.
Manakib Maruf el Kurkhi ue Akhberuhu Pėrpilimi
Abdurahman ibn Ali ibnul Xheuziu fq: 179
Konteksti i historisė sė vdekjes
Na ka lajmėruar Ebu Mensur Kazazi qė ka thėnė: Na ka lajmėruar
Ebu Bekėr Ahmed ibn Ali ibn Thebiti qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ebu Jeale
Ahmed ibn Abduluahid el Uekili qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Ahmed ibn Muhamed
ibn Umrani qė ka thėnė: Na ka treguar Ebu Bekėr el Axhuzi qė ka thėnė: Kam dėgjuar
Thealeben tė thotė: Maruf el Kurkhi vdiq nė vitin dyqind.
Na ka lajmėruar Ibn Nasri qė ka thėnė: Na ka
lajmėruar ibn Abdulxhabari qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Muhamed ibn Abduluahid
ibn Xhaferi qė ka thėnė: Na ka lajmėruar Muhamed ibnul Abasi Khazazi qė ka thėnė:
Na ka treguar Ebul Hasen ibnul Munedi qė ka thėnė: Kam dėgjuar gjyshin tim tė
thotė: Ishim tek Ebu Nadri nė vitin dyqind duke dėgjuar atė kur erdhi njė burrė
dhe tha: Allahu ta shtoftė shpėrblimin lidhur me tėt vėlla Marufin, gjė tė cilėn
e mori shumė pėr tė madhe. Mė tej thanė: Ngrihuni dhe u ngritėm pėr te
xhenazeja e tij.
Mė ka lajmėruar El Kazazi qė ka thėnė: Na ka
lajmėruar Ahmed ibn Aliu qė ka thėnė: Mė ka lajmėruar El Ezheriu qė ka thėnė:
Na ka lajmėruar Ebu Umar ibn Hajauije, nga Muhamed ibn Makhledi qė ka thėnė:
Kam dėgjuar Abdurazak ibn Mensurin tė thotė: Nė dyqindenjėshin, nė tė vdiq
Maruf el Khurkiu.
Ndryshimi fetar (trajtuar) nė Kuranin Fisnik
Ka thėnė Allahu i Lartėsuar: {Pėrkujtoju (o i
Dėrguar) kur Ibrahimi i tha babait tė vet Azerit: "A statuja (idhuj)
adhuron pėr zota? Unė po tė shoh ty dhe popullin tėnd nė njė humbje tė sigurt.}
Enam/74
Ka thėnė i Lartėsuari: {Edhe lutja e Ibrahimit
pėr babain e vet nuk ishte tjetėr, pos pėr shkak tė njė premtimi qė ia pat
premtuar atij, e kur iu bė e qartė se ai ėshtė armik i Allahut, u largua prej
tij. S'ka dyshim, Ibrahimi ishte shumė i ndjeshėm dhe i butė. } Tevbe/114
Ka thėnė i Lartėsuari: {Ne ia dhamė Ibrahimit
herėt mbarėsinė, sepse Ne e kemi njohur mirė atė (ia dhamė tė mbarėn se e meritoi).
Kur ai babait dhe popullit tė vet u tha: "Ē'janė kėto statuja qė i adhuroni?"}
Enbija/50-51
Ka thėnė i Lartėsuari: {Lexoju atyre ngjarjen
e Ibrahimit (qė ta shpallėm ty o Muhammed). Kur i tha tė jatit dhe popullit tė
vet: "Ēka jeni duke adhuruar?"} Shuara/69-70
Ka thėnė i Lartėsuari: {Atyre qė nuk besuan Allahu
ua sjell shembull gruan e Nuhut dhe gruan e Lutit. Qė tė dyja ishin nėn kurorėn
e dy robėrve tė mirė nga robėrit tanė, porse i tradhėtuan ata (nė fé) e ata nuk
mundėn t'u bėjnė dobi atyre tė dyjave fare te Allahu, dhe atyre dyjave u thuhet:
"Hyni tė dyja nė zjarr sė bashku me hyrėsit nė tė!"} Tahrim/10
Ndryshimi i fesė (trajtuar) nė hadithet e
nderuara profetike
Nga Ebu Hurejra vjen se ka thėnė: Ka thėnė i Dėrguari
i Allahut -lavdėrimi dhe paqja e Allahut qoftė mbi tė-: Nuk ka foshnje pėrveēse
e lindė nė natyrshmėri (musliman-i dorėzuar Zotit), ndėrkaq dy prindėrit e tij
e kthejnė atė ēifut, tė krishterė ose zjarrputist, sikurse qė e bėn bagėtia bagėtinė
e pacėnuar, a kapni nė tė diē prej gjymtimit. Pastaj Ebu Hurejra thotė: Nėse
doni shihni (thėnien kuranore) ngjyrosja e Allahut nė tė cilėn i natyrizoi njerėzit,
nuk mund tė tjetėrsohet kreatura e Allahut / Sahihu Muslim.
Uekafetun Imanije-Semėr Dijab / fq:27
Nga Haxhaxh ibnul Minhel vjen se ka thėnė: Kam
dėgjuar Hamed ibn Seleme tė komentoj hadithin ēdo foshnje lindet nė natyrshmėri,
tha: Ne jemi me atė se kjo ėshtė ashtu qė Allahu nė palcėn e etėrve tė tyre
ua mori besėn, tha a nuk jam Unė Zoti juaj, ata thanė: Patjetėr / Sunenu Ebu
Daud.
El Xhamia es Sahih nga Sunenu Termidhi tė
Imamit Muhadith: pra Isa ibn Sureh fq: 180
Shkaqet e ndryshimit tė fesė midis prindėrve
dhe fėmijėve
1. Ndryshimi i natyrės sė jetesės ashtu qė i
riu ka bindjen se feja ėshtė traditė dhe popullore, sidomos sepse tek etėrit dominon
tradicionalizmi si tipar edukimi, kjo pėr shkak tė shndėrrimit tė fesė nė
rituale dhe jo program jetik, duke ndjerė kėshtu i riu se ēėshtja e fesė ėshtė
prej vogėlsirave, ndaj ai strehohet tek ndryshimi i fesė.
2. Ndryshimet bashkėkohore dhe lehtėsia e
zbatimit tė epsheve aq sa dashuria e tė riut pėr vajzėn e re mund tė ēojė nė
ndryshimin e fesė sė tij ose anasjelltas. Kjo pėr shkak tė shtrirjes sė jetės
shoqėrore, marėdhėnieve ndėrnjerėzore dhe lidhjeve shpirtėrore nė mes dy
gjinive, ashtu qė ēdo palė bėhet e gatėshme tė heq dorė nga feja e saj nėse ajo
pėrbėn pėr tė pengesė.
3. Globalizmi (lehtėsia mbarėkominukuese) dhe
entuziazmi pėr ndryshim ashtu qė i riu ėshtė bėrė i tillė qė (nisur nga kultura
e tij e cekėt islame) dėshiron tė dalė nga e zakonshmja, dhe sipas vėshtrimit tė
tij ēėshtje (si agjėrimi, namazi...) janė tė pakuptimta nxitur dhe nga pikpamja
materialiste.
4. Dobėsia e besueshmėrisė sė tė riut nė fenė
e tij islame pėr shkak tė pamjes sė gabuar fetare qė kanė reflektuar disa fetarė
qė e kanė paraqitur atė tė ndarė nga jeta. Nė njė eksperiment tė bėrė nė
Universitetin Jordanez u bė hapja e derės pėr ēdo nxėnės qė tė zgjidhte
specializimin qė donte (prej specializimeve tė Fakultetit tė Pedagogjisė) dhe
numri i atyre qė dėshiruan lėmin e Sheriatit Islam qe vetėm dy persona.
5. Avancimet qė paraqesin shkollat
krishterizuese (si mėsimi i anglishtes dhe kompjuterit qysh nga klasa e parė,
ceremoni festive etj) duke qenė koshientė se njerėzit mė sė shumti nuk besojnė
bazuar nė perceptim...!!!
Prof. Nasir Khaualide Fakulteti i Shkencave
Sociale Universiteti Jordanez
Dispozita islame kur gruaja ėshtė muslimane e
burri jo
Thėnia e parė: Anulimi i martesės direkt me bėrjen
e saj muslimane:
Njė grup kanė thėnė: Kur gruaja bėhet
muslimane martesa e saj me tė (bashkėshortin e saj) prishet, qoftė ajo poseduese
e Librit (ēifute ose e krishterė) qoftė jo, edhe nėse (bashkėshorti) ėshtė bėrė
musliman fare pak pas saj edhe nėse mė shumė se kaq. Dhe ai nuk mund ti qaset
asaj vetėm nėse e pranojnė islamin bashkarisht nė tė njėjtin moment. E nėse ai
(bashkėshorti) bėhet musliman mė parė se ajo, atėherė martesa e saj anullohet nė
momentin e bėrjes sė tij musliman, edhe nėse ajo bėhet muslimane fare pak mė
pas. Kėtu bėhet fjalė pėr gruan idhujtare, sikurse rasti i banorėve tė Mekės
dhe Gadishullit Arabik kur u shfaq Islami, ndėrsa pėrsa i pėrket gruas
poseduese tė Librit, bėrja musliman e burrit tė saj nuk i bėn dėm, pasi atij (nė
kėtė rast) edhe mė pėrparėsisht i takon martesa me tė, ndaj nuk ka problem qė
ajo tė mbetet me tė.
Kjo ėshtė thėnia e njė grupi prej tabi-inėve
dhe dhahirijeve qė e ka transmetuar Ebu Muhamed ibn Hazmi nga Umar ibnul
Khatabi, Xhabir ibn Abdullahi, Abdullah ibn Abasi, Hamed ibn Zejdi, Hakem ibn
Ujejne, Said ibn Xhibejler, Umar ibn Abdulazizi, El Hasen el Basri, Adi ibn
Adi, Katedeja dhe Shabiu.
Ibnul Kajimi ka thėnė: Them: Transmetimi i kėsaj
nė adresė tė Umar ibn Khatabit ėshtė gabimisht, njė transmetim nė adresė tė tij
do ta pėrmendim nė kundėrshtim me kėtė nga reliket e Umar ibn Khatabit -Allahu
qoftė i kėnaqur me tė-, qė e kanė pėrmendur Ebu Muhamedi dhe tė tjerė.
Thėnia e dytė: Anulimi vjen kur bashkėshorti
refuzon tė bėhet musliman:
Ka thėnė Ebu Hanife: Cilido pranon pėrpara
tjetrit Islamin, nėse ėshtė nė territor islam ia paraqet pėr ta pranuar Islamin
atij qė se ka pranuar, nėse e pranon Islamin mbeten nė kurorė e nėse refuzon
atėherė u bie tė divorcohen dhe nuk merret nė konsideratė cikli (menstracionet)
nė kėtė.
Thėnia e tretė: Prishet martesa kur mbaron
cikli (i menstracioneve) dhe i shoqi ka pasur kontakt seksual me tė:
Maliku ka thėnė: Nėse gruaja bėhet muslimane
dhe burri jo, nėse kjo ėshtė para se i shoqi tė ketė patur kontakt seksual me tė
atėherė ndodh divorci, ndėrsa nėse ėshtė pas kėsaj po qe se ai bėhet musliman nė
ciklin e saj ata mbeten nė kurorėn e tyre dhe nėse nuk bėhet musliman derisa
ti mbarojė cikli i saj ajo divorcohet prej tij. Nėse ai bėhet musliman dhe ajo
jo, asaj i bėhet ftesė pėr nė Islam dhe nėse ajo e pranon islamin ngelen nė
kurorėn e tyre ndėrsa nėse ajo refuzon martesa prishet nė momentin e refuzimit
tė saj, sidoqoftė para se tė ketė patur kontakt seksual me tė ose pas kėsaj.
Thėnia e katėrt: Ėshtė e anasjellta e thėnies
sė tretė:
Ibn Shumbreme ka thėnė tė anasjelltėn e kėsaj
dhe se nėse ajo bėhet muslimane para tij divorcohen aty pėr aty, dhe nėse ai bėhet
musliman para saj dhe ajo mė pas bėhet muslimane nė cikėl (periodėn e zakoneve)
ajo mbetet gruaja e tij, e nė tė kundėrt
(nėse ajo nuk bėhet muslimane brenda ciklit) divorcohen me mbarimin e ciklit.
Thėnia e pestė: Marrja nė konsideratė e ciklit
edhe pėr burrin edhe pėr gruan
Euzai, Zuhriu, Lejthi, Imam Ahmedi, Shafiu dhe
Isaku kanė thėnė: Nėse ndokush prej tyre bėhet musliman mė parė dhe kjo ngjan
para se tė hyjė me tė (para se tė ketė kontakt seksual me gruan) atėherė
martesa anullohet, nėse kjo ngjan pas kėsaj dhe tjetri bėhet musliman pėrgjatė
kohės sė ciklit ata mbeten nė kurorė, dhe nėse cikli mbaron para se ai tė bėhet
musliman martesa anullohet.
Thėnia e gjashtė: Gruaja pret dhe mbikqyr:
Edhe po qe se qėndron me vite nėse zgjedh tė
tillė gjė. Hamed ibn Seleme ka thėnė nė adresė tė Ejub Sukhtijanit dhe Katedes,
qė tė dy nga Muhamed ibn Sirini nga Abdullah ibn Jezid Khutamiu: Se gruaja e njė
tė krishteri u bė muslimane dhe Umar ibn Khatabi -Allahu qoftė i kėnaqur me tė-
e la tė zgjedhė, nėse deshte e divorconte e nėse deshte mbetej me tė: (Abdullah
ibn Jezid Khutamiu nė fjalė ishte bashkėkohės). Ibnul Kajimi thotė: Kuptimi nuk
ėshtė se ajo mbetet me tė duke qenė bashkėshorti i krishterė porse (mbetet)
pret dhe mbikqyr, e kur ai tė bėhet musliman ajo ėshtė gruaja e tij, edhe sikur
tė ketė pritur me vite. Ky ėshtė edhe medhhebi mė i saktė nė kėtė ēėshtje dhe
pro tij argumenton dhe Tradita Profetike sikurse qė do tė vijė sqarimi pėr kėtė.
Kjo ėshtė dhe pėrzgjedhja e Dijetarit tė Islamit (Ibn Tejmijes).
Thėnia e shtatė: Ai ėshtė mė i meritueshmi
kundrejt saj pėrderisa ajo nuk del nga trualli i saj:
Hamed ibn Seleme ka thėnė nė adresė tė
Katedes, nga Said ibn Musejebi: Se Ali ibn Ebi Talibi -Allahu qoftė i kėnaqur
me tė- ka thėnė lidhur me dy bashkėshortėt mosbesimtar njėri prej tė cilėve bėhet
musliman: Ai ėshtė mė i meritueshėm pėr posedimin e saj pėrderisa ajo ėshtė nė
truallin nė tė cilin ajo ka emigruar (tek vendi i burrit). Sufjan ibn Ujejne ka
thėnė nė adresė tė Matraf ibn Tarifit nga Shabiu nga Aliu: Ai ėshtė mė i
meritueshmi kundrejt saj pėrderisa ajo nuk del nga trualli i saj.
Thėnia e tetė: Ata mbeten nė kurorė pėrderisa
nuk i ndan qeverisėsi:
Ibn Ebi Shejbe ka thėnė: Ka pėrēuar Muatemer
ibn Sulejmani nga Muamari nga Zuhriu: Nėse ajo bėhet muslimane ndėrsa i shoqi
jo, ata mbeten nė kurorė pėrderisa nuk i ndan qeverisėsi.
Thėnia e nėntė: Ajo mbetet te ai, ndėrkaq
ndalohet tė ketė kontakt seksual me tė:
Daud ibn Aliu ka thėnė: Nėse gruaja e pakicės
kombėtare (joislame) bėhet muslimane dhe ai jo, ajo mbetet tek ai por ndalohet
tė ketė kontakt seksual me tė. Shubeja ka thėnė: Hamed ibn Ebi Sulejmani pėrēon
nė adresė tė Ibrahim Nekheiut lidhur me njė grua tė pakicės joislame qė u bė
muslimane nėn kurorėn e njė burri pakicė joislame, tha mbetet tek ai. Po me kėtė
dispozitė ėshtė shprehur Hamed ibn Ebi Sulejman.
Them: Ēfarė ata synojnė (me sa mė sipėr) ėshtė
qė garantimi mbetet nė fuqi duke i siguruar asaj shpenzimet qė i nevojiten dhe
banesėn, por ai nuk shkon dot nė vatanine saj, gjė me tė cilėn shprehen magjoranca lidhur me njė nėnė qė ka
lindur njė fėmijė pakicė joislame nėse ajo ėshtė bėrė muslimane normalisht.
Kur gruaja bėhet muslimane dhe jo i shoqi
Ēfarė vėrehet nė perėndim ėshtė se gratė janė
mė tė predispozuara pėr tė hyrė nė Islam sesa burrat, gjė kjo qė ėshtė njė
dukuri tanimė e ditur. Kur gruaja nuk ėshtė e martuar nuk kemi tė bėjmė mė
ndonjė problem, pėrveēse pėr nevojėn e saj pėr martesė me njė burrė musliman.
Porse problemi ėshtė kur gruaja ka qenė e
martuar dhe hyn nė Islam para tė shoqit, ose pa hyrė i shoqi teksa e duan sė
tepėrmi njėri-tjetrin e kanė qėndruar gjatė dhe mirė bashkė, dhe pėr mė tepėr
mund tė kenė sė bashku fėmijė dhe pasardhės. Ēfarė tė bėjė Gruaja nė kėtė rast?
Teksa ajo ėshtė e angazhuar nė islamizimin e saj por nė tė njėtėn kohė ajo ėshtė
e vėmendshme kundrejt tė shoqit, fėmijėve dhe shtėpisė sė saj?
Nė pėrgjithėsi myftilerėt kėtu i japin asaj
dispozitėn se ajo duhet ta ndaj tė shoqin sapo ta pranojė Islamin, ose
maksimumi pasi ti mbarojė cikli, gjė kjo qė i vjen tepėr e rėndė muslimanes sė
re nė Islam pėr ta vepruar dhe qė pėr tė i duhet tė sakrifikoj tė shoqin dhe
familjen e saj. Kėshtu disa prej tyre realisht dėshirojnė tė hynė nė Islam por ėshtė
pengesa e divorcimit qė i pengon nė rrugėn e tyre pėr nė Islam.
A ka Sheriati-Ligji Islam ndonjė zgjidhje nėn
dritėn e Kuranit, Sunetit dhe Synimeve tė Sheriatit pėr kėtė problem tė vėshtirė
pėr tu zgjidhur?
Doktor Jusuf Kardavi pati nderin ti japė pėrgjigje
kėsaj dispozite duke u pėrpjekur mbi boshtin e konsiderimit tė saj interes tė
unitetit musliman nė vendet perėndimore. Dhe citimi i dispozitės sė dhėnė prej
tij qe:
Doktor Jusuf Kardavi nė tubimin e Komitetit
Evropian pėr nxjerrje dispozitash dhe hulumtime.