Xhuzi i tridhjetë

Ky xhuz përmban 37 sure, të cilat janë të shkurtra. Mesazhi i këtij xhuzi dhe i sureve është që njeriu do të dalë një ditë para Zotit, prandaj duhet t'u bindet urdhrave dhe dispozitave të Tij.

E veçanta e këtij xhuzi është se përmban suren Alek, me të cilën filloi mesazhi hyjnor i Profetit a.s dhe suren Nasr, me të cilën u përmbyll mesazhi i tij. Nga ky xhuz, ne do të komentojmë shkurtimisht vetëm disa sure të tij.

Surja Nasr, iu shpall Profetit a.s pasi ishte përmbushur mesazhi hyjnor dhe pak para vdekjes së Profetit a.s. Ajo është një sure e shkurtër dhe përmban katër ajete.

"Kur të vijë ndihma e Allahut dhe çlirimi (i Mekës) dhe t’i shohësh njerëzit duke hyrë në fenë e Allahut grupe-grupe, atëherë madhëroje me falënderim Zotin tënd dhe kërko falje nga Ai; se Ai është vërtet Pranues i madh i pendimeve." (Nasr, 1-4)

Edhe pse Profeti a.s kishte hyrë në Meke si triumfator, në këtë sure, Zoti e urdhëron të kërkojë falje (istigfar). Kjo, sepse zakonisht ushtria triumfuese sillet me mendjemadhësi dhe arrogancë. Me qëllim që t'i mësojë myslimanët se dita e triumfit nuk ka përse të kthehet në ditë dhune dhe mendjemadhësie, Zoti u kërkoi të madhërojnë Zotin, ta falënderojnë Atë dhe t'i kërkojnë falje. Është e çuditshme pasi në islam, çdo rit dhe adhurim madhështor, përfundon me istigfar (kërkesë për falje). Menjëherë pas namazit, ne ulemi dhe kërkojmë falje. Istigfari është i kërkuar edhe gjatë haxhit.

Surja Abese

Kjo sure, përmban një qortim nga ana e Zotit, për Profetin a.s. Që në ajetet e para, Zoti i tërheq vëmendjen Profetit a.s se ftesa islame është për të gjithë njerëzit dhe jo për grupe dhe shtresa të caktuara.

"Ai u vrenjt dhe ktheu kurrizin, kur i erdhi pranë i verbri. E ku e di ti, ndoshta ai dëshironte të pastrohej (nga gjynahet) ose të merrte këshillë, e këshilla t’i sillte dobi atij?!" (Abese, 1-4)

Në këtë sure, Profeti a.s qortohet sepse shpërfilli një të verbër, ngaqë ishte duke i folur një të pasuri mbi islamin. Këtë ai e bëri sepse mendonte se po të pranojë islamin i pasuri, do të ishte më me interes për ftesën islame në të ardhmen.

E veçantë është se xhuzi i tridhjetë, flet mbi të gjithë detajet e ftesës islame, duke mos lënë asgjë të paqartë dhe të zymtë. Një e veçantë tjetër, është se ky xhuz përmbledh të gjithë xhuzet e parakaluar.

Surja Tarik

Ndër të tjera, në këtë sure Zoti i bën thirrje njeriut të meditojë rreth krijimit të tij:"Le të meditojë njeriu se prej çfarë është krijuar: është krijuar prej një lëngu që hidhet e që del ndërmjet shtyllës kurrizore dhe brinjëve. Me të vërtetë, Ai është i Fuqishëm për ta kthyer (në jetë) atë ditën, kur do të zbulohen të fshehtat." (Tarik, 5-7)

Më pas, Zoti tërheq vëmendjen në një fenomen tjetër natyror:

"Për qiellin që kthehet pareshtur dhe për Tokën që plasaritet, që kjo është një Fjalë ndarëse." (Tarik, 11-13)

Duke qenë se mënyra e krijimit është e njëjtë, si njeriu, kafshët dhe bimët krijohen, ushqehen dhe rriten me anë të ujit, edhe Ai që i krijoi është i vetëm dhe i pashoq. Nëse nuk do të ishte kështu, çdo zot do të veçohej me krijesat e tij dhe do të dallohej nga tjetri. Janë pikat e shiut që bien nga qielli, zbusin barkun e tokës dhe kjo bën që të mbijnë bimët e ndryshme. Një pikë ujë (spermë) e burrit që vendoset në mitrën e gruas, bën që të formohet dhe më pas të lindë një fëmijë. I pa të meta është Ai që nga uji krijon njerëz, bimë dhe kafshë.

Surja Shems

Në këtë sure, përmenden disa fenomene natyrore dhe që në pamje të parë nuk kanë asnjë lidhje me njëri-tjetrin.

"Për Diellin dhe shkëlqimin e tij. dhe për Hënën që e përcjell atë! Për ditën që ia zbulon shkëlqimin atij (diellit) dhe për natën kur e mbulon atë! Për qiellin dhe për Atë që e ka ndërtuar! Për Tokën dhe për Atë që e ka shtruar! Për shpirtin dhe për Atë që e ka përsosur, duke ia bërë të njohur atij të keqen e të mirën! Vërtet, kushdo që e pastron shpirtin, do të shpëtojë, ndërsa kushdo që e shtyp atë (me punë të këqija), do të dështojë." (Shems, 1-10)

Me këtë, sikur kjo sure të drejtohet ty o njeri dhe të thotë: Ti je boshti i universit dhe se Zoti të ka favorizuar mbi të gjithë krijesat e tjera. Vetëm kur u përmend njeriu, Zoti ndalet dhe bën komente dhe sqarime. Kjo nuk ndodhi me asnjë nga fenomenet e tjera natyrore që përmenden në këto ajete. Është njëlloj sikur të hyjë mësuesi në klasë, të marrë mungesat një e nga një dhe kur të përmendë emrin tënd, të drejtohet vetëm ty me fjalët: Kam diçka të rëndësishme për të diskutuar me ty. Ky është një privilegj që të bëhet vetëm ty, duke përjashtuar nxënësit e tjerë.

I gjithë universi është nënshtruar për ty o njeri, sepse ti je i vlefshëm para Zotit dhe Krijuesit të gjithësisë. Vlera dhe e veçanta jote është kur je i lidhur me Zotin dhe respekton ligjet e Tij.

Surja Duha

Në këtë sure, kemi një trajtim tjetër për Profetin nga ana e Zotit. Qortimin që i bëri në suren Abese, Zoti e kompenson me fjalët e buta dhe plot dhembshuri në këtë sure.

"Betohem në shkëlqimin e paradites dhe në natën kur terret e qetësohet, se Zoti yt nuk të ka braktisur e as nuk të urren (o Muhamed)" (Duha, 1-3)

Mos mendo se Zoti të braktis, të harron apo të urren. Diçka e tillë është e pamundur. Më poshtë, i kujton format e përkujdesjes së Zotit në jetën e Profetit a.s:"A nuk ishe jetim e Ai të dha strehë? A nuk të gjeti të paditur (për Islamin) e të udhëzoi? A nuk ishe nevojtar e të bëri të mos ia kesh nevojën askujt?" (Duha, 3-8)

E veçantë është se kjo sure fillon duke përmendur dy periudha kohe, atë të paradites dhe momentin kur nata mbulon tokën. Janë dy momente që janë simbole të paqes dhe qetësisë.

Surja Tin

"Për fikun dhe ullirin, për malin e Sinait dhe për këtë Qytet të sigurt (Mekën), Në të vërtetë, Ne e krijuam njeriun në trajtën më të përkryer, (Tin, 1-4)

Vallë çfarë lidhje ka fiku dhe ulliri me malin Sina dhe Mekën? Përse betohet Zoti në fikun, ullirin, malin Sina dhe Mekën? Nëse Sinaja është vendi ku qëndroi profeti Musa dhe qyteti i sigurtë është Meka, çfarë përfaqëson fiku dhe ulliri?

Në fakt, fiku dhe ulliri simbolizojnë vendin ku këto bimë rriten më së shumti dhe ky vend është Palestina. Ajo që e bashkon Palestinë, malin Sina dhe Mekën, është se këto vende janë vendet më të pastra dhe më të shenjta mbi tokë. Zoti i madhëruar betohet në këto vende të shenjta, se e ka krijuar njeriun në formën më të përkryer.

Por kur njeriu kundërshton dhe thyen urdhrat e Zotit, zbret në nivelin më të ulët.

"pastaj e çuam atë (kur nuk beson) në gjendjen më të ulët."

Të pastër dhe të ndershëm do të vazhdojnë ata që:

"përveç atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira: ata do të kenë shpërblime të pandërprera"

Surja Tekathur

Kjo sure u drejtohet të gjithë atyre njerëzve të cilët jetojnë vetëm për kënaqësitë trupore, duke injoruar nevojat e shpirtit. Duke ditur se ne jemi krijuar nga trupi dhe shpirti, kjo sure u drejtohet të gjithë atyre që jetojnë vetëm për trupin.

Thotë Zoti në këtë sure:

"Ju ka hutuar rivaliteti për të shtuar" (Tekathur, 1)

Njerëzimi janë hutuar nga lakmia e madhe për të shtuar fëmijët, të hollat, veshjet, banesat etj... Nuk është diçka e keqe dhe e papranueshme të dëshirosh të kesh shumë, por është kur kjo të bën të harrosh dhe shpërfillësh normat dhe obligimet ndaj Krijuesit.

Në fund të sures, përmenden pasojat e atyre që janë dhënë pas të mirave materiale dhe kanë harruar obligimet dhe ushqimin shpirtëror.

A e dini cili është fundi i këtij trupi dhe fiziku, pas të cilit harrojmë dhe neglizhojmë gjithçka tjetër? Lexojeni se fçarë thotë Zoti:

"derisa të shkoni në varre." (Tekathur, 2)

Më pas, ajetet paralajmërojnë ata që jetojnë vetëm për trupin:"Gjithsesi, do ta merrni vesh! Madje, së shpejti do ta merrni vesh! Kujdes! Ah, sikur ta dinit të vërtetën me siguri! Sigurisht që do ta shihni Zjarrin flakërues!" (Tekathur, 3-6)

Mos prano dhe mos ia lejo vetes të jetosh vetëm për trupin tënd o vëlla dhe oj motër! Ai që e mban në këmbë trupin, është pikërisht shpirti, i cili kërkon më shumë vëmendje dhe ushqim. Ushqimi i shpirtit është njohja e Zotit dhe lidhjet e forta me Krijuesin e saj.

"Pastaj, me të vërtetë, do ta shihni atë me syrin e sigurisë. Pastaj, atë Ditë, do të pyeteni për kënaqësitë (e kësaj bote)!" (Tekathur, 7-8)

Mos prit që të zhgënjehesh për atë ditë kur të dalësh para Zotit dhe të shohësh sa i pavlerë ka qenë trupi të cilit i ke ofruar të gjithë llojet e ushqimit, ndërkohë që ke privuar shpirtin tënd nga lidhjet me Zotin.

Ti o njeri je obliguar që të balancosh mes ushqimit të trupit dhe atij të shpirtit. Nëse ushqimi i trupit janë të ngrënët, pijet, martesa, shëtitjet etj... ushqimet e shpirtit janë namazi, vizita e Qabes, lutjet, istigfari, falja e pesë namuzeve, agjërimi etj...

Surja Asr

Thotë imam Shafiu:"Nëse Zoti nuk do u kishte shpallur njerëzve asnjë sure tjetër përveç sures Asr, do u mjaftonte."

"Për kohën! Me të vërtetë, njeriu është në humbje, përveç atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, i këshillojnë njëri-tjetrit të vërtetën e i këshillojnë njëri-tjetrit durimin." (Asr, 1-3)

Imam Shafiu e dinte se islami, në fund të fundit është besim, vepra të mira dhe unitet mes besimtarëve me qëllim që të këshillohen për ta mbajtur fenë dhe besimin në këmbë. Ata këshillojnë njëri-tjetrin që të tregohen të durueshëm, pasi jeta e kësaj bote është e mbushur me sprova dhe fatkeqësi.

Nëse njerëzimi nuk ndjek rrugën e drejtë, atë të dizenjuar nga profetët dhe të dërguarit, kanë humbur dhe nuk mund të udhëzohen. Kjo na kujton dhe na kthen dhe njëherë në suren e parë të Kuranit, Fatihanë, ku thuhej:

"Udhëzona në rrugën e drejtë! Në rrugën e atyre që u ke dhuruar mirësi e jo në të atyre që kanë shkaktuar zemërimin Tënd, as në të atyre që janë të humbur!" (Fatiha, 6-7)

Rruga e drejtë, është rruga e atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, i këshillojnë njëri-tjetrit të vërtetën e i këshillojnë njëri-tjetrit durimin.

Një e veçantë tjetër e sures Asr, është se ajo përfshin të gjithë komponentët civilizues, të cilat janë: Kudesi për kohën, puna dhe një ekip pune i kompletuar.

Një umet që shpërdoron faktorin kohë, nuk mund të udhëheqë dhe as të civilizohet. Po aq e rëndësishme është edhe puna në ekip.

Surja Fil

Kjo sure, na sjell ndërmend çfarë u ndodh atyre që rebelohen kundër vullnetit të Zotit. Fundi i tyre do të jetë si ai i Ebrehas dhe ushtrisë së tij.

"Vallë, a nuk ke dëgjuar ti se si bëri Zoti yt me njerëzit e elefantit? A nuk ua prishi atyre kurthin, duke dërguar kundër atyre tufa zogjsh, të cilët i gjuajtën me gurë prej baltës së pjekur? Dhe kështu, i bëri si byk i ngrënë." (Fil, 1-5)

 Ishte një mrekulli dhe ndëshkim i paparashikueshëm nga ana e Zotit, për të gjithë ata që kërkojnë ta sfidojnë dhe të sfidojnë fenë e Tij.

Surja Kurejsh

Shumë prej nesh, e lexojnë këtë sure por pa e kuptuar atë siç duhet. Tek shumë njerëz, hasim një fenomen të çuditshëm, harrojnë dhe neglizhojnë të mirat që u ka dhënë Zoti. Ngaqë kanë jetuar me këto të mira dhe begati, u duket sikur i kanë pasur gjithmonë dhe do i kenë përjetë. Ka motra myslimane të cilat janë të mbuluara me hixhab, gjë e cila u është kthyer në diçka të zakontë dhe nuk e ndjejnë më ëmbëlsinë dhe autoritetin që të fal kjo mbulesë. Shumë njerëz të tjerë kanë fëmijë, por që nuk e ndjejnë këtë mirësi dhe nuk e falënderojnë Zotin. A nuk është dhuratë e Zotit dhe mrekulli e Tij, që nga një pikë sperme të krijohet një njeri, i cili të fal kënaqësi dhe ta bën jetën më të lumtur?

"Për hir të garancisë që gëzojnë kurejshët. Siguri e udhëtimeve të tyre në dimër dhe verë. (Kurejsh, 1-2)

Zoti ua kishte bërë të sigurt dhe pa probleme, udhëtimet e tregtisë për kurejshët, si dimrit ashtu dhe verës. Edhe pse kjo sure u drejtohet kurejshëve, ajo përfshin të gjithë atyre njerëzve të privilegjuar me të mira dhe begati, sidomos atyre të privilegjuar ekonomikisht.

Me qëllim që të mos ambientohemi me të mirat dhe begatitë, ne duhet që ta adhurojmë Zotin, burimin e këtyre të mirave.

"Prandaj, le ta adhurojnë Zotin e kësaj shtëpie, që i ushqeu pas urisë dhe i siguroi pas frikës." (Kurejsh, 3-4)

Zoti ua kujton njerëzve dy mirësi dhe begati themelore, sigurinë dhe ushqimin.