Pyetje:"Nëse varri i një idhujtari është pranë një varri të një myslimani, a ndikon për keq?"

Përgjigje:"Varret e idhujtarëve nuk ka përse të jenë pranë varreve të myslimanëve, por nëse kjo ka ndodhur, nuk ndikon."

Pyetje:"Në varrezën tonë, varrosen myslimanët dhe jo myslimanët. A na lejohet neve si myslimanë që të varrosim të vdekurit tanë në këtë varrezë?"

Përgjigje:"Është e palejueshme që varrezat mes myslimanëve dhe jomyslimanëve të jenë të përbashkështa. Nëse caktimi i një varreze tjetër është e pamundur, atëherë të paktën e njëjta varrezë të ndahet mes myslimanëve me një ndarës të dukshëm."

Pyetje:"A është e lejuar që autopsia e të vdekurit t'i lihet në dorë një doktori jomysliman?"

Përgjigje:"Nëse nuk gjendet një doktor mysliman dhe doktori jomysliman është i besueshëm, lejohet. Por nëse gjendet një doktori mysliman, i lihet atij në dorë. Madje, nëse kemi dy doktorë, njëri mysliman por jo i besueshëm dhe tjetri jo mysliman por i besueshëm, i lihet në dorë jomyslimanit."

Pyetje:"çfarë mendoni lidhur me marrjen e një doktori për t'i bërë autopsinë të vdekurit dhe procedurave që mund të lindin më vonë?"

Përgjigje:"Për diçka të tillë nuk ekziston ndonjë tekst Kurani apo hadithi. Në raste të tillë, ndiqet rregulli:"Mënjanimi i dëmit gëzon prioritet ndaj përfitimit të ndonjë dobie" dhe gjykimi ndryshon sipas rastit të vdekjes. Nëse ekzistojnë dyshime mbi të vdekurin dhe me anë të doktorit vërtetohen ose bien këto dyshime, marrja e doktorit është obligim."

Pyetje:"Sa duhet të jetë periudha e mortit, ku familjarët shprehin pikëllimin e tyre?"

Përgjigje:"Duhet të jetë ajo që bashkëshortja pret pas vdekjes së burrit, katër muaj e dhjetë ditë."

Pyetje:"Lidhur me leximin e Kuranit për një të vdekur, a duhet të bëhet tek varreza apo kudo tjetër?"

Përgjigje:"Nuk është kusht. Leximi i Kuranit dhe dhurimi për një të vdekur mund të bëhet kudo."

Pyetje:"A është e mjaftueshme që të vdekurit të vizitohen vetëm një herë në javë?"

Përgjigje:"Një i vdekur mund të vizitohet tek varrezat çdo ditë, javë apo muaj. Ajo që nuk lejohet është vizita vetëm për festa."

Pyetje:"Gjatë kohës që familjarët presin ngushëllime për të vdekurin, marrin hoxhallarë për të lexuar Kuran. Atyre u japin edhe një shpërblim për mundin. A lejohet kjo?"

Përgjigje:"Kjo lejohet në medh-hebet maliki dhe shafi, por nuk lejohet në medh-hebet hanefi dhe hanbeli. Mendoj se shpërblimi mund t'i jepet për të kompensuar kohën që harxhon për leximin e Kuranit dhe jo për vetë leximin."

Pyetje:"A i arrin leximi i plotë i Kuranit një të vdekuri?"

Përgjigje:"Lejohet që një të vdekuri t'i dhurohet leximi i Kuranit dhe atij i arrin shpërblimi."

Pyetje:"A është e vërtetë që leximi i sures Fatiha për të vdekurit është bidat të cilin nuk e ka vepruar i dërguari i Zotit?"

Përgjigje:"Sipas mendimit të katër medh-hebeve të cilët bazohen në mbi dhjetë argumente nga suneti i Profetit a.s, është se lejohet leximi i Kuranit – dhe këtu hyn dhe Fatihaja – për të vdekurit."

Pyetje:"A lejohet përsëritja e fjalës "La ilaha il-lallah" njëzëri nga njerëzit që shoqërojnë xhenazen?"

Përgjigje:"Sipas traditës profetike, gjatë shoqërimit të xhenazes nuk thuhet asgjë me zë të lartë, as fjalët e shehadetit dhe asgjë tjetër. Mendoj se diçka e tillë është bidat dhe hyn tek zakonet që i kanë shpikur njerëzit dhe që bien ndesh me sheriatin."

Pyetje:"A u lejohet grave që të vizitojnë varret?"

Përgjigje:"Nuk prish punë që gratë të vizitojnë varret, nëse e respektojnë normat e moralit, janë të veshura dhe nuk shkelin etikën."

Pyetje:"A lejohet që të falemi dhe të agjërojmë për shpirt të një të vdekuri, i cili as nuk është falur dhe as nuk ka agjëruar kur ishte gjallë?"

Përgjigje:"Si namazi ashtu edhe agjërimi nuk mund të shlyhen pas vdekjes së dikujt. Do të ishte më mirë që ju t'i kishit kushtuar vëmendje sa ishte gjallë. Tani, nuk mund të bëni gjë tjetër përveç lutjeve, sadakasë dhe punëve të mira, të cilat t'ia dhuroni të vdekurit tuaj."

Pyetje:"A lejohet gdhendja e pllakës së varrit, ku shkruhet emri i të vdekurit dhe ajete Kurani?"

Përgjigje:"Diçka e tillë konsiderohet si bidat dhe e papëlqyeshme. Më mirë është që kjo të mos bëhet, por njerëzit e kanë parë si diçka të mirë për të mos harruar varrin, për ta përshëndetur gjatë vizitave dhe për të bërë lutje për të."

Pyetje:”A është e lejueshme varrosja e gruas në të njëjtin varr ku është varrosur i shoqi më parë, duke ditur se po në atë varr është varrosur dhe vjehri i saj?”

Përgjigje:”Lejohet që i vdekuri të varroset në një varr të mëparshëm, nëse kanë kaluar mbi gjashtë vite nga varrimi i parë. Kjo bëhet me kusht që eshtrat e të vdekurit të parë të jetë shpërbërë.”

Pyetje:”A është e lejueshme për gratë që të vizitojnë varret dhe nëse po, a duhet të jenë në shoqërinë e dikujt nga të afërmit?”

Përgjigje:”Nuk prish punë nëse një grua viziton varret, por ajo duhet t’u përmbahet dispozitave islame; të jetë e mbuluar dhe të mos përzihet me burrat e huaj. Nuk është kusht që ajo të jetë e shoqëruar nga ndonjë i afërt.”

Pyetje:”A është e mundur që sadakanë që dua të jap për shpirt të një vdekuri, të blej me të libra ose kaseta dhe t’ua jap t’i lexojnë dhe dëgjojnë të tjerëve? A ka dobi i vdekuri nga diçka e tillë?”

Përgjigje:”Çdo lloj forme e përhapjes së dijes dhe njohurive, i shkon sevapi dhe të vdekurit nëse bëhet me nijet për të vdekurin.”

.

Pyetja:”Si gjykohet shtënia me top gjatë varrimit të ushtarakëve?”  

Përgjigje:”Me anë të këtij veprimi shprehet hidhërimi dhe është një protokoll i ndjekur në të gjithë botën. Në traditën profetike nuk hasim diçka me të cilën i dërguari i veçonte të rënët dëshmorë. Gjithësesi, nuk mund t’a bëjmë haram diçka të tillë pa pasur argumente.”

Pyetje:”Si gjykohet përshëndetja ushtarake, gjatë një funerali?”

Përgjigje:”Diçka e tillë hyn tek protokollet ushtarake të kohëve moderne, gjë e cila konsiderohet si nderim për të vdekurit ushtarakë. Unë nuk shoh diçka të keqe në këtë mes nga ana fetare. E mira është që për të vdekurin të luten të afërmit dhe pjesëmarrësit në varrimi.” ”

Pyetje:”A lejohet transporti i të vdekurit mbi një karrocë që tërhiqet nga kali?”

Përgjigje:”Në Kuran dhe traditën profetike nuk ka ndonjë tekst që e ndalon këtë. Nëse bëhet me qëllim thjesht transportin e të vdekurit dhe jo imitimin e jomuslimanëve, nuk ka asgjë të keqe.”

Pyetje:”Si gjykohet qëndrimi për një minutë në heshtje për vdekjen e dikujt?”

Përgjigje:”Kjo është një formë e re e shprehjes së hidhërimit për vdekjen e dikujt dhe kjo nuk bie ndesh me dispozitat islame.”

Pyetje:”Babai im ka ndërruar jetë, por kur ishte gjallë kishte regjistruar një kasetë ku përmend Zotin, e madhëron dhe lavdëron Atë. Nëse e dëgjoj dhe përsëris bashkë me zërin e babait përmendjen e Zotit, a përfiton babai im nga ky shpërblim?”

Përgjigje:”Një vepër e tillë, hyn tek sadakaja e vazhdueshme në dashtë Zoti.”

Pyetje:”A është e lejueshme të varroset një i vdekur mbi eshtrat e një të vdekuri tjetër?”

Përgjigje:”Nuk lejohet të hapet varri i të vdekurit, veçse nëse eshtrat e tij janë tretur plotësisht. Për të varrosur një të vdekur tjetër, duhet hapur një varr i ri dhe nëse trashëgimia e të vdekurit nuk mjafton për të siguruar një varr të ri, atëherë familjarët dhe të afërmit duhet të kontribojnë derisa të gjendet vendi i përshtatshëm.”

Pyetje:”A lejohen ngushëllimet në islam?”

Përgjigje:”Ngushëllimi i familjarëve të vdekurit është një traditë e Profetit a.s, gjë e cila nuk është mirë të zgjasë më shumë se tre ditë.” .

Pyetje:”A i lejohet gruas që t’a lajë dhe t’i japë abdes të shoqit pasi të ketë ndërruar jetë? Po e kundërta?”

Përgjigje:”Tek shumica e juristëve muslimanë, përveç hanefive, lejohet që gruaja t’a lajë burrin e saj pasi të ketë ndërruar jetë dhe anasjelltas.”

Pyetje:”A lejohet prishja e një varreze muslimanësh dhe ndërtimi i një lulishteje në vend të saj, duke ditur që numri i varreve nuk është i pakët?”

Përgjigje:”Nuk lejohet ndryshimi i destinacionit të varrezave në lulishte ose çfarëdo tjetër.”.

Pyetje:”A lejohet hapja e varreve paraislame?”

Përgjigje:”Hapja e varreve nuk mund të bëhet veçse në raste të domosdoshme.” .

Pyetje:”Si gjykohet varrosja e të vdekurve muslimanë në varrezat e të krishterëve në perëndim, duke ditur se varrosja në varrezat muslimane është më e kushtueshme?”

Përgjigje:”Nuk lejohet që një musliman të varroset në varrezën e jomuslimanëve. Rritja e shpenzimeve të varrimit nuk është justifikim, për dikë që ka preferuar të jetojë në një vend të tillë, ndërkohë që e ka të mundur të kthehet në atdheun islam.”

Pyetje:”A i lejohet një muslimani të marrë pjesë në funeralin e një të krishteri?”

Përgjigje:”Nuk prish punë që një musliman të marrë pjesë në funeralin e një të krishteri dhe t’i ngushëllojë familjarët e tij. Madje, diçka e tillë është e pëlqyeshme.”

Pyetje:”Si gjykohet pjesëmarrja në funeralet e jomuslimanëve, duke pasur si synim forcimin e lidhjeve dhe të marrëdhënieve?”

Përgjigje:”Nuk prish punë nëse një musliman merr pjesë në funeralet e jomuslimanëve. Gjithashtu, atij i lejohet edhe të hyjë në kishë, por jo të falet bashkë me ta.”

Pyetje:”A lejohet qëndrimi dhe ulja mbi varrin e një të vdekuri?”

Përgjigje:”Qëndrimi mbi varr është i ndaluar, pasi i dërguari i Zotit a.s thotë:”Është më mirë që dikush prej jush të ulet mbi prush i cili do i djegë rrobat dhe lëkurën, sesa të ulet mbi një varr.”

Pyetje:”A është e lejueshme që të qëndrohet pranë varrit të një të vdekuri dhe fjetja një natë aty?”

Përgjigje:”Më e mira është që të qëndrosh për disa çaste pranë varrit dhe të lutesh për të vdekurin.”

Pyetje:”A është e lejueshme që gratë të shkojnë tek varrezat?”

Përgjigje:”Shumica e juristëve muslimanë mendojnë se grave u lejohet të shkojnë dhe të vizitojnë varrezat. Këtë e faktojnë me hadithin e Profetit a.s që thotë:”Unë ua pata ndaluar vizitën e varreve, por tani i vizitoni, pasi u kujtojnë vdekjen.” Ato duhet të jenë të mbuluara dhe të respektojnë normat e mirësjelljes.”

Pyetje:”Disa njerëz kërkojnë që varret t’u zgjerohen dhe t’u zbukurohen. Si gjykohet diçka e tillë?”

Përgjigje:”Zbukurimi i varreve bëhet duke vepruar punë të mira, të cilat i bëjnë dobi njeriut.”

Pyetje:”Një burrë i ndershëm dhe i mirë është varrosur në një varr me një njeri të lig. Si mund të vendosen këta në një varr?!”

Përgjigje:”Kur dikush vdes dhe ndahet nga kjo botë, ai kalon në jetën e vdekjes (berzekh) jetë e cila nuk u nënshtrohet ligjeve të kësaj bote.”

Pyetje:”Pas vdekjes së një burri, vdiq dhe djali i tij njëvjeçar. A është e lejueshme që ai të varroset në një varr me babain?”

Përgjigje:”Nuk lejohet varrosja e dy të vdekurve në një varr njëkohësisht, veçse në raste të veçanta dhe të nevojshme si katastrofat natyrore dhe luftrat. Gjithashtu, nuk lejohet hapja e varreve pasi të jetë varrosur i vdekuri, derisa eshtrat e tij të jenë tretur plotësisht. Këtu përjashtohen rastet e domosdoshme.”

Pyetje:”Një person vdiq në det, shtatë ditë larg vendit të mbërritjes së anijes me të cilën udhëtonte. Anija nuk ishte e pajisur me frigoriferë për ruajtjen e kufomës. A lejohet që kufoma e tij të hidhet në det?”

Përgjigje:”Nëse dikush vdes në anije dhe është e pamundur mbajtja e kufomës së tij derisa të varroset në tokën më të afërt, ai qefinoset, i falet namazi i xhenazes dhe hidhet në ujë. Ky është mendimi i shumicës së juristëve muslimanë. Kurse sot ekzistojnë mjete që mundësojnë transportin e tij në tokën më të afërt.”

Pyetje:”Një shoku im ndërroi jetë. Familja e tij u hutuan dhe nuk dinin ç’të bënin, pasi duart i kishte të mbushura me tatuazhe. Si duhej të vepronin ata?”

Përgjigje:”Mos bëjnë asgjë, thjesht të kërkojnë falje për të vdekurin dhe t’a varrosin siç është.”

Pyetje:”Pas disa kohësh nga varrimi i babait, unë e rrethova varrin e tij me gurë dhe i forcova këto gurë me çimento. Këtë e bëra nga frika se mos shirat dhe rëketë mund t’a çajnë grumbullin e dheut mbi varr. Si gjykohet diçka e tillë në islam?”

Përgjigje:”Nuk prish punë nëse kjo bëhet për të mbrojtur varrin nga faktorët klimatorikë. Kjo konsiderohet si përkujdesje dhe respekt për të vdekurin pas vdekjes, gjë e cila është e kërkuar.”