Dëshmia

Siç e pamë me akuzat e tjera, edhe në këtë rast, kundërshtarët tanë akuzojnë se islami i ka bërë padrejtësi gruas në çështjen e dëshmisë. Sipas tyre, islami bën dallim mes dëshmisë së burrit dhe të gruas. Këtë e bazojnë në ajetin e Kuranit që thotë:"

"Thirrni dy dëshmitarë prej njerëzve tuaj e, nëse nuk gjeni dy dëshmitarë burra, atëherë thirrni për dëshmitarë një burrë dhe dy gra, nga ata që i quani të përshtatshëm; në mënyrë që, nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra." (Bekare, 282)

Edhe pse Kurani e sqaron më pas arsyen e një zgjedhjeje të tillë me fjalët "në mënyrë që, nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra" është marrë si diçka diskriminuese dhe e padrejtë për gruan.

Sipas tyre, sot gratë kanë arritur poste nga më të lartët, ka gra që janë ministre, deputete, kryeministre dhe presidente. Si është e mundur që me gjithë këtë zhvillim dhe gjithë këto aftësi, dëshmia e një gruaje mbetet sa gjysma e dëshmisë së një burri? Përse burri është më i mirë dhe më i aftë se gruaja?

Që nga mënyra si shtrohet pyetja, themi që kjo çështje është keqkuptuar. Vetë pyetja shtrohet në mënyrë të gabuar.

Një njeri që shtron pyetje të tilla, është si dikush që lexon titullin e një libri dhe jep vlerësime, pa e lexuar librin. Ai është njëlloj si ai që lexon suren Maun dhe shkëput prej saj versetin "Mjerë ata që falen" dhe këtë e përgjithëson për të gjithë ata që falen, duke anashkaluar pjesën tjetër të tekstit.

Ajeti i lartpërmendur, është shpallur dhe flet për disa çështje financiare. Çështje të tilla dhe çështje me natyrë kriminalistike, gjykatësi musliman i trajton në mënyrë të ndryshme. Nëse nuk gjenden dy dëshmitarë burra, gjykatësi kërkon një burrë dhe dy gra (për çështje të tilla).

Ka çështje të tjera, ku gjykatësi mjaftohet me dëshminë e një gruaje të vetme dhe të një burri.

Ka disa çështje ligjore, ku dëshmia e një burri është e barabartë me dëshminë e dy grave. Ka disa çështje të tjera ku dëshmia e një gruaje është e barabartë me dëshminë e një burri. Dhe, ka disa çështje të tjera, ku pranohet vetëm dëshmia e gruas dhe refuzohet ajo e burrit.

Një herë, gjatë një ligjërate me tematikë të tillë, e përmenda faktin e mësipërm. Një nga të pranishmet, një doktore, u ngrit dhe tha:"Kjo është e pamundur! Paska në islam çështje të tilla ku njihet vetëm dëshmia e gruas dhe refuzohet ajo e burrit?!"

Unë iu përgjigja:"Po, ka. Nëse gjykatësi pranon vetëm dëshminë e gruas dhe refuzon atë të burrit, mos do të thotë kjo se burri në këtë rast është i diskriminuar? Ka disa çështje të tjera, ku gjykatësi kërkon dëshminë e një gruaje të vetme dhe të dy burrave. Si e kupton ti diçka të tillë? Mos vallë burrat janë të diskriminuar edhe në këtë rast? Përse e merr si diskriminim kur gjykatësi kërkon dëshminë e dy grave dhe të një burri në disa çështje?"

Në disa çështje, gjykatësi kërkon katër dëshmitarë burra. Mos vallë kjo është padrejtësi për burrat, pasi gjykatësi duhet të mjaftohet me dëshminë e një burri të vetëm?

Një që gjykon në çështje të tilla, patjetër që duhet të plotësojë një kriter: T'i ketë studiuar ligjet dhe kushtetutat në botë, të ketë studiuar sistemin e gjykatave dhe faktet për provimin e krimit ose të pafajësisë.

Vetë fjala dëshmitar, do të thotë që ka qenë prezent një vendin e ngjarjes. Ose e ka parë me sy, ose e ka dëgjuar.

Në islam, dëshmitari duhet të plotësojë dy kritere që të dëshmojë në gjykatë. Kriteri i parë është drejtësia dhe vetëkontrolli. Kriteri i dytë është që ky dëshmitar të ketë lidhje me çështjen për të cilën hetohet. Ai duhet të ketë qenë prezent në ndodhinë apo çështjen.

Kjo, me qëllim që kur të dëshmojë para gjykatësit të përshkruajë të vërtetën.

Nëse këto dy kushte plotësohen nga dikush, burrë qoftë apo grua, gjykatësi është i obliguar t'i thërrasë për të dëshmuar. Gjithësesi, mbeten disa specifika të caktuara, të cilat i ka marrë parasysh islami.

Siç thamë dhe më lart, dëshmia e një gruaje të vetme është e pranueshme dhe e konsiderueshme në disa çështje. Ashtu siç është e konsiderueshme dëshmia e një burri të vetëm në disa çështje të tjera. Ka çështje të tjera, ku dëshmia e burrit është e refuzuar dhe e papranueshme. Ashtu siç ka çështje ku dëshmia e gruas është e papranueshme.

Dëshmia është një kompetencë vlerësuese në dorën e gjykatësit. Ai e ka në dorë të dëgjojë dëshminë e dhjetë apo njëzet burrave apo grave, sipas çështjes dhe rrethanave. Kjo, pasi është gjykatësi ai që do të japë vendimin në fund. Për të marrë një vendim, ai duhet të sigurohet dhe kjo arrihet nëpërmjet dëshmive të mbledhura nga dëshmitarët.

Çdo sistem ligjor në botë, faktin më të konsiderueshëm rreth një çështje, kanë rrëfimin e të akuzuarit. Nëse i akuzuari nuk e pranon fajin, vjen radha e dëshmitarëve që të dëshmojnë kundër ose në favor të tij.

Është e drejta e gjykatësit që të kërkojë dëshminë e dëshmitarëve ose jo. Nëse e kërkon, ai ka të drejtë t'a pranojë dëshminë e tyre ose t'a refuzojë. Mund të dëshmojnë katër burra dhe gjykatësi ua refuzon dëshminë dhe mund të dëshmojë një grua e vetme dhe gjykatësi e pranon dëshminë e saj. Kjo varet nga besueshmëria e dëshmitarit, lidhjet e tij me çështjen dhe ndodhinë, lidhjet e tij me të akuzuarin ose akuzuesin etj...

Prandaj të akuzosh islamin se e ka barazuar dëshminë e dy grave me atë të një burri është e pavend. Islami duhet të studiohet në tërësi. Ashtu siç duhet të studiohen në tërësi dispozitat ligjore të sistemit gjyqësor në islam.

Në disa çështje, si përkujdesja për fëmijët, gjidhënien dhe atësinë, në islam nuk pranohet fare dëshmia e burrit. Mos vallë është diskriminim dhe padrejtësi kjo për burrat? Aspak. Në islam, çëshja e gjidhënies, është një çështje që i përket seksit femër. Po kështu, përkujdesja e fëmijëve dhe atësia e tyre. Për çështje të tilla, gjykatësi pranon vetëm dëshmitë e femrave dhe jo të burrave.

Kurse për çështje me natyrë kriminalistike – vrasje dhe dhunë – dhe çështje financiare, ndryshon puna.

Prandaj, nëse dikush e akuzon islamin për padrejtësi ndaj gruas – sidomos në çështjen e dëshmisë – ndërprite dhe kërkoji sqarim se për çfarë çështjesh bëhet fjalë. Nëse bëhet fjalë për çështje grash, dëshmitarët duhet të jenë gra. Nëse bëhet fjalë për çështje burrash, dëshmitarët janë burra. Nëse çështja ka të bëjë me të dy sekset, atëherë dëshmitarët janë nga të dy sekset.

Unë kam punuar për një kohë të gjatë në gjykatë dhe kam kaluar shumë çështje ku dëshmitarët ishin dy femra dhe një burrë. Sa herë që dëshmonte njëra grua, ajo herë fliste dhe ndalonte sikur dëshironte të kujtohej për detaje dhe hollësi. Ishte pikërisht gruaja e dytë ajo që ia kujtonte shumë detaje që të parës nuk i kujtoheshin. Kur vinte radha e dëshmitares së dytë të flasë, e para i kujtonte detaje dhe hollësi që asaj nuk i kujtoheshin. Diçka e tillë nuk ndodhte me burrat.

Për shumë kohë, kjo çështje më ka shqetësuar, pasi doja të gjej diçka justifikuese. Kohët e fundit gjeta një studim të bërë mbi trurin e secilit nga burri dhe gruaja.

Truri i njeriut ndahet në pjesën e djathtë dhe të majtë. Pjesa e djathtë është e ndarë në dy pjesë: Pjesa e sipërme dhe ajo e poshtme. Po kështu është i ndarë dhe pjesa e majtë.

Ajo që më befasoi ishte se tek truri i femrës, qelizat e të folurit ishin të ndara nga qelizat e memories. Ndërkohë që tek burri, qelizat e të folurit ishin në një vend me ato të memories. Prandaj, burri flet dhe i kujtohen gjëra në të njëjtën kohë. Ndërkohë, gruaja ka nevojë për disa pauza për t'u kujtuar me qëllim që të flasë.

I pa të meta je Ti o Zot! Diçka të tillë e ka përmendur Zoti në Kuranin famëlartë që prej njëmijë e katërqind vitesh.

Prandaj, dëshmia është përgjegjësi në radhë të parë para Zotit dhe para njerëzve. Profeti Muhamed a.s, në disa hadithe, flet mbi rrezikshmërinë e dëshmisë së rreme. Sipas Profetit a.s, një dëshmi e tillë, e zhyt njeriun në zjarr të xhehnemit. Dëshmia në gjykatë, nuk është një veprim matematikor, si një plus një bëjnë dy. Jo. Dëshmia në gjykatë, është një akt sipas të cilit vërtetohet ose jo akuza ndaj dikujt. Është e drejtë e gjykatësit që t'a pranojë dëshminë e dikujt dhe t'a refuzojë të dikujt tjetër.

Unë mendoj se duke kushtëzuar praninë e dy grave si dëshmitare, sidomos në çështje krimi si vrasje etj..., kjo bëhet me qëllim që të arrihet në një vendim sa më të drejtë dhe për të mbrojtur të drejtat e njerëzve. Kërkesat dhe kriteret e paracaktuara për dëshmitarët, janë me qëllim që të mbrohen të drejtat e çdo individi.

Betimi në rast dyshimi për çështje nderi.

Kjo ndodh kur një burrë e akuzon të shoqen për çështje nderi, se ka kryer marrëdhënie jashtëmartesore. Ndërkohë, e shoqja e mohon diçka të tillë. Ai pretendon se e ka gjetur të shoqen me një person tjetër, por për këtë nuk ka dëshmitarë. Në shumë raste ka ndodhur që burri e ka vrarë të shoqen.

Për të gjykuar një çështje të tillë dhe për të marrë një vendim, Zoti ka caktuar betimin. Kur një burrë e ka gjetur të shoqen me një burrë tjetër dhe për këtë nuk ka dëshmitarë, betohet për Zotin - para gjykatësit - se thotë të vërtetën. Këtë betim e bën katër herë. Një betim është i barasvlershëm me një dëshmitar. Duke u betuar katër herë se thotë të vërtetën, është njëlloj sikur të kishte sjellë katër dëshmitarë.

Pas kësaj, vjen radha e gruas të cilës i duhet të betohet katër herë në Zotin, se nuk ka kryer marrëdhënie jashtëmartesore. Edhe betimi i saj katër herë, është i barasvlershëm me katër dëshmitarë.

Nëse dëshmia e një gruaje do të ishte sa gjysma e një burri në të gjithë çështjet, në këtë rast, gruas i duhej të betohej tetë herë dhe jo katër sa burri.

Përfundim

Pas gjithë akuzave dhe dyshimeve që kemi përmendur në këtë trajtesë, arrijmë në konkluzionin se Islami është fe e plotë dhe e përsosur, e cila i është shpallur njerëzimit. Thotë Zoti në Kuranin famëlartë:"Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj." (Maide, 3)

Ne si muslimanë, e kemi obligim që të mësojmë mënyrat më efikase të debatit. Ne e kemi obligim që t'i bindim me argumente dhe fakte të tjerët, mbi vërtetësinë e kësaj feje. Kush është në anën e Zotit, edhe Zoti do të jetë në anën e tij.

Në fund, unë u këshillloj që të mos nervozoheni dhe të humbisni kontrollin gjatë debatit, por të jeni të qetë dhe të buzëqeshur.

Nëse mbi një çështje që hidhet për diskutim nuk keni informacionin e duhur, thoni që nuk kemi informacion të mjaftueshëm rreth kësaj çështjeje dhe kërkoni kohë derisa t'a studioni. Sot është e mundur që me anë të teknologjisë moderne të kërkosh dhe të gjesh informacionin e duhur.

E lusim Zotin që të na udhëzojë dhe orientojë drejt më të mirës. Paqja e Zotit qoftë mbi ju!