Tema e emisionit: Vlera e drejtësisë

Prezantues i emsionit: Prof. Xhasim El-mutava

I ftuar: Salih Kamil

Prof. Xhasim El-mutava:"Paqja e Zotit qoftë mbi ju! Si fillim, u urojmë mirëseardhjen në programin tonë. Në këtë emision, do të diskutojmë dhe do të flasim mbi drejtësinë, mbi të cilën bazohet qielli dhe toka. Padyshim që të flasësh mbi drejtësinë, është diçka shumë e rëndësishme. Drejtësia hyn në çdo fushë dhe aspekt të jetës. Ajo hyn në politikë, në ekonomi, në sociologji, në edukim, në sport, madje edhe në marrëdhëniet mes njeriut dhe ambjentit.

I ftuari ynë është presidenti i Dhomës islame së Tregëtisë dhe Industrisë, Salih Kamil. Me të do të debatojmë dhe diskutojmë rreth vlerës së drejtësisë.

I nderuar president!

Ne të urojmë mirëseardhjen në këtë emision, i cili bën fjalë rreth vlerave të tregut. Ne do të flasim mbi drejtësinë, e cila është një nga bazat e pronës. Drejtësia është një nga konceptet themeltarë, sidomos në shit-blerje, tregëti dhe biznes.

Cilat janë fjalët me të cilat do të doje t'a nisim këtë emision?"

Salih Kamil:"Falenderimet më të sinqerta i përkasin Zotit të botërave, që thotë në Librin e Tij famëlartë:"se ti (o Muhamed) je me virtyte madhore." (Kalem, 4)

Përshëndetjet më fisnike janë për Profetin tonë të nderuar, i cili thotë:"Jam dërguar për të përsosur moralet më të larta."

Në emisione të tjera, kemi diskutuar mbi vlera dhe objektiva të ndryshme të Sheriatit islam, vlera të cilat nëse do të donim t'i numërojmë, do të arrinin në qindra.

Sot do të flasim mbi drejtësinë mbi të cilën janë bazuar qielli dhe toka. Një nga cilësitë e Zotit është edhe drejtësia. Drejtësia është një vlerë që kërkohet mes të gjithë krijesave, mes udhëheqësve dhe popullit, mes eprorëve dhe vartësve, në marrëdhëniet tregëtare etj…

Thotë Zoti i madhëruar në Kuran:"

"Në të vërtetë, Allahu urdhëron drejtësinë, mirësinë" (Nahl, 90)

"kur të gjykoni midis njerëzve, të gjykoni drejt." (Nisa, 58)

Nëse në ajetin e parë kërkohet drejtësi e përgjithshme, në ajetin e dytë specifikohet kjo drejtësi mes njerëzve dhe sidomos u bëhet thirrje gjykatësve dhe punonjësve të kësaj fushe.

Një herë, dy banorë të Medines vajtën tek Profeti a.s që të gjykojë mes tyre për një çështje konfliktuale. Profeti a.s u tha që gjykimi i tij do të ishte në bazë të provave dhe fakteve që sjellin palët në konflikt. Nëse ai do të gjykonte për njërën palë dhe pala tjetër e din se ky gjykim është i gabuar, le t'a dijë se po merr një një copë zjarri. Kur e dëgjuan këtë, dy palët në konflikt shpërthyen në të qara dhe u larguan duke hequr dorë nga kjo çështje.

Drejtësia nuk është përgjegjësi vetëm e pushtetarëve dhe e gjykatësve. Ajo është përgjegjësi e të gjithë njerëzve, sidomos atyre që janë në konflikt."

Prof. Xhasim El-mutava:"Profeti a.s i urdhëroi muslimanët që të emigronin në Etiopi, pasi e dinte se mbreti i saj është njeri i drejtë. Kjo, edhe pse ai ishte i krishter."

Salih Kamil:"Po. Madje kurejshët dërguan një delegacion, me qëllim që t'a bindin mbretin që t'i dëbojë muslimanët nga Etiopia. Mbreti u dha mundësinë muslimanëve që të flasin dhe kur dëgjoi argumentet e tyre dhe u bind se ishin në të drejtë, jo që nuk i dëboi, por i mori në mbrojtjen dhe kujdesin e tij."

Prof. Xhasim El-mutava:"Nëse do të shohim të gjithë revolucionet e shekullit të njëzet dhe ato para tij, (komunizmi, fashizmi, kapitalizmi etj...) si sllogan të tyre kanë drejtësinë, vëllazërinë dhe lirinë. Me anë të këtyre parrullave dhe slloganeve, organizatorët tregonin se po vijnë me një ideologji të re, për të vendsur drejtësinë mes popujve. Cili është mendimi juaj lidhur me këtë?"

Salih Kamil:"Të gjithë rrymat ideologjike, - komunizmi, kapitalizmi, demokracia – janë pjellë e mendjes njerëzore. Ato pretendojnë se kanë ardhur për të vendosur drejtësinë e munguar.

Ndërkohë, të gjithë fetë e shpallura nga Zoti, bazohen në kriterin e drejtësisë. Vetë qielli dhe toka, bazohen në drejtësi.

Objektivi i këtij emisioni dhe i Dhomës së tregëtisë dhe industrisë, është që të rizgjojmë vlera të tilla morale. E keqja jonë është se konceptin e amanetit e kemi kufizuar në gjëra të rëndomta. Konceptin e drejtësisë, e kemi kufizuar vetëm për institucionin e gjykatës. Ne kemi harruar se jemi përgjegjës për të vendosur drejtësi në familjet tona, vendin e punës dhe kudo tjetër."

Prof. Xhasim El-mutava:"Padyshim që drejtësia ka shumë të mira dhe avantazhe. Një umet që respekton drejtësinë, jeton i qetë dhe marrëdhëniet shoqërore janë të forta, si në nivel familjar ashtu dhe në nivel kombëtar.

Thuhet që Abdullah ibnu Mesudi ishte martuar me dy gra. Gjatë mortajës që përfshiu vendin, i vdiqën të dyja. Pasi u falën namazin e xhenazes, morën njërën nga gratë e vdekura që t'a vendosin në varr. Por Abdullah ibnu Mesudi ndërhyri dhe tha:"Jo! Fillimisht do të hedhim short. Kjo, që të mos tregohemi të padrejtë me asnjërën."

Edhe në vdekje, Ibnu Mesudi kërkonte të jetë i drejtë, gjë që tregon rëndësinë që sahabët i kushtonin kësaj norme dhe vlere."

Salih Kamil:"Drejtësia është shtyllë e rëndësishme në jetën mbi tokë. Ajo është e kërkuar si tek gjykatat, ashtu dhe në familje dhe çdo fushë tjetër.

Dy personat në konflikt që vajtën t'i gjykojë Profeti a.s, me t'i vënë përballë kësaj përgjegjësie, u ndanë me të mirë, pasi secili e dinte kush kishte të drejtë. Drejtësia është përgjegjësi edhe e personave në konflikt.

Nëse unë të kërkoj diçka që nuk më takon, kam shkelur me dy këmbë vlerën e drejtësisë. Kurani, përmban shumë ajete paralajmëruese dhe frikësuese për ata që nuk e respektojnë drejtësinë."

Prof. Xhasim El-mutava:"Duke u bazuar në përvojën tuaj dhjetëra vjeçare, padyshim që keni kaluar momente dhe keni përjetuar ndodhi të ndryshme në lidhje me drejtësinë. Prandaj dua të na flasësh shkurtimisht nëse shihni drejtësi në botën arabe dhe atë islame."

Salih Kamil:"Historia jonë e shkuar dhe e tashme islame, është e mbushur me modele që kanë kontribuar në maksimum për vendosjen e drejtësisë. Nëse do të ndiqnim modelet tona, situata e botës arabe dhe islame nuk do të ishte kjo që shohim sot.

Unë do të mjaftohet me dy raste, ku i pari ka të bëjë më kohët moderne, saktësisht në kohën e mbretit Abdul Aziz.

Gjatë kohës kur Saudia udhëhiqej nga mbreti Abdul Aziz, ndodhi një krizë ekonomike. Ministri i financave Abdullah Sulejman dhe këshilltari i mbretit Jusuf Jasin, vajtën tek mbreti i cili njihej për arsyen e shëndoshë dhe zgjuarsinë. Të dy i propozuan një plan për të ulur shpenzimet. Ata i propozuan mbretit largpamës, që për të përballuar krizën ekonomike, të heqim nga puna gjysmën e punëtorëve të administratës shtetërore. Mbreti u habit nga ky propozim dhe menjëherë u tha:"Mirë atëherë, le t'a fillojmë me ju të dy. Njëri prej jush është i pushuar që tani!"

Të dy nënpunësit mbetën të shastisur nga kjo përgjigje e mbretit. Drejtësia ishte e tillë. Përderisa i propozuan këtë zgjidhje mbretit, duhej të ishin ata viktimat e parë të saj.

Më pas, mbreti u tha:"Në vend që të dëbojmë gjysmën e administratës shtetërore, më mirë t'u përgjysmojmë rrogat."

Edhe pse ishte mbret, ai nuk kishte studiuar në universitete dhe akademi të larta. Megjithatë, ai gjeti një zgjidhje më të përshtatshme për të kaluar krizën.

Kurse shembulli i dytë, i përket historisë tonë të lavdishme të largët. Kur Ali ibnu Ebi Talib ishte Halife i muslimanëve, paditi një çifut në gjykatë se i kishte marrë mburojën. Kur u ulën para gjykatësit, ky i fundit i kërkoi dëshmitarë.

Aliu i tha se kishte djalin e tij Husejnin dëshmitar. Edhe pse Husejni dëshmoi se ajo mburojë ishte e babait të tij, gjykatësi nuk ia pranoi dëshminë. Kjo, pasi në islam nuk pranohet dëshmia e fëmijës në favor të babait. Kështu, gjykatësi ia la mburojën çifutit. Edhe pse ishte udhëheqës, Aliu e pranoi këtë vendim të gjykatësit.

Duke parë këtë, çifuti mbeti i mrekulluar. Ai pranoi islamin në çast dhe dëshmoi se mburoja i përkiste me të vërtetë Aliut dhe se ai e kishte gjetur atë në rrugë, pasi kishte kaluar ushtria muslimane ne Aliun në krye.

Respektimi i drejtësisë, bëri që një çifut të braktisë fenë e tij dhe të përqafojë fenë islame.

Për fat të keq, sot shumica e udhëheqësve tanë, duke qenë në krye të shtetit, i japin të drejtë vetes të përvetësojnë ç'të duan dhe askush nuk ka të drejtë të kundërshtojë. "

Prof. Xhasim El-mutava:"Një njeri që përpiqet të jetë i drejtë, burrë shteti, kryetar familje, drejtor apo qoftë dhe shofer makine, duhet të ketë disa cilësi dhe tipare të caktuara. Cilat mund të jenë këto tipare?"

Sali Kamil:"Padyshim që drejtësia është një ndër vlerat më të rëndësishme. Transmetohet se Profeti ynë i nderuar thotë se qiejt dhe toka janë ngritur në bazë të drejtësisë. Ne duhet të mësohemi me drejtësi dhe të mos u hyjmë në hak njerëzve të tjerë. Ashtu siç nuk duhet t'i japim të drejtë dikut, thjesht se kemi lidhje gjaku apo miqësi, duke i bërë padrejtësi dikujt tjetër.

Aq e rëndësishme është drejtësia, saqë në Kuran, Zoti thotë:"Në të vërtetë, Allahu urdhëron drejtësinë, mirësinë" (Nahl, 90)

Për namazin, Zoti nuk thotë që urdhëron të faleni, por thotë:"dhe faluni".

Prandaj, në çdo lëvizje që të bëjmë, duhet të kemi parasysh drejtësinë. Shpesh herë, njeriu i bën padrejtësi edhe vetes së tij duke vepruar gjynahe të ndryshme, ose duke mos i dhënë mundësinë të pushojë mjaftueshëm.

Ai mund t'u bëjë padrejtësi familjes dhe fëmijëve jo vetëm duke i privuar nga të mirat materiale, por edhe duke i privuar nga dashuria dhe dhembshuria, duke mos u ulur t'i dëgjosh, duke mos qëndruar fare me ta etj... Sa herë që kisha mundësi, ulesha me fëmijët e mi të vegjël dhe së bashku përsërisnim mësimet dhe bënim detyrat. Megjithatë, kur reflektoj mbi të kaluarën, gjej se kam bërë shumë gabime dhe padrejtësi, si ndaj vetes, familjes dhe fëmijëve."

Prof. Xhasim El-mutava:"Duke qenë se koha ka përfunduar, u falenderojmë për informacionin. Paqja e Zotit qoftë mbi ju!"