Falederimet janė pėr Zotin, paqa dhe mėshira e Zotit, qofshin mbi
profetin Muhamed a.s, shokėt e tij dhe tė gjithė ata qė ndjekin rrugėn e tij.
Nė emisionin e kaluar i ftuari ynė ishte Dr. Sabri Demirdash,
profesor shkencash nė universitetin e Kuvajtit. Ai ėshtė i dhėnė dhe ekspert nė
mrekullitė shkencore qė Zoti i madhėruar ka pėrmendur nė Kuranin famėlartė. Janė
pikėrshit kėto mrekulli shkencore, ato qė vėnė me shpatulla pėr muri tė gjithė
kryeneēėt qė nuk e besojnė kėtė libėr, pasi pretendojnė se bazohen nė faktet
shkencore. Duke qenė se Kurani ėshtė libėr i pėrshtatshėm pėr ēdo kohė dhe vend
dhe meqė jetojmė nė kohėn e teknologjisė moderne, qendrave studimore dhe
shkencore, shpikjeve tė reja... Kurani famėlartė, i ka kushtuar njė rėndėsi tė
veēantė dhe zbulimeve shkencore. Nė emisionin e kaluar, ne pikėrisht cekėm disa
tė vėrteta tė cilat i ka pėrmendur Kurani dhe qė nuk janė zbuluar veēse nė
shekujt e fundit.
Doktor Sabri! Kur jam takuar me juve nė vitin 1998, mė keni thėnė
se po shkruani njė libėr mbi ekzistencėn e Zotit, nė formėn e njė dialogu dhe
debati qė zhvillohet nė njė familje mes prindėrve dhe fėmijėve. Ky libėr tashmė
ėshtė botuar dhe shitet nė librari dhe e keni titulluar Ky univers e ka njė
Zot.
Doktor i nderuar! Insektet dhe jeta e tyre, mbi tė cilat folėn
emisionin e kaluar, na e shtuan kureshtjen pėr kėtė botė. Prandaj duam qė tė
dimė diēka mė shumė nė kėtė emision mbi botėn e insekteve.
Dr. Sabri Demirdash:Para se tė filloj, dua tė them se merrimangat
nuk hyjnė tek insektet. Merimanga hyn nė njė familje tjetėr, ku hyjnė akrepat,
morrat etj... Kurse milingona hyn nė familjen e bletės dhe grerėzave dhe tė
gjithė kėto janė pickuese.
Dr.Muhamed
El-ivedij:Thotė Zoti nė Kuran:Allahu nuk ngurron tė japė shembull mushkonjėn ose diēka mė tė
vogėl se ajo... (Bekare: 26)
Ky ajet iu shpall Profetit a.s si pasojė e talljes sė hebrenjve se
Kurani merret me insekte dhe krijesa tė vogla. Sipas jush dhe nėn dritėn e
studimeve shkencore, pėrse Zoti e pėrmend veēanėrisht mushkonjėn?
Dr. Sabri Demirdash:Studiuesit qė kanė studiuar anatominė dhe
fiziologjinė e mushkonjės, e kanė pėrshkruar atė si njė mrekulli mė vete. Shkaku
i shpalljes sė ajetit tė mėsipėrm, ashtu siē e theksove dhe ti, ėshtė se kur
Zoti pėrmendi nė Kuran disa tė vėrteta mbi disa insekte si bleta, miza,
merimanga dhe milingona, hebrenjtė filluan tė tallen me Kuranin. Ēqenka ky libėr
me burim nga Zoti qė merret me insekte?! Edhe poetėt arabė nuk i pėrmendin nė
vjershat e tyre kėto insekte, pasi janė tė pėshtira, kurse Kurani i Muhamedit ėshtė
i mbushur me emrat e kėtyre insekteve!
Kėtyre pėrbuzjeve dhe talljeve, Zoti u dha pėrgjigje nė ajetin e mėsipėrm.
Ngurrimi qė pėrmendet nė ajetin e mėsipėrm, ėshtė pavendosmėria pėr tė bėrė diēka
dhe mungesa e vendosmėrisė, si rezultat i diēkaje tė ndodhur. Zoti e mohon diēka
tė tillė pėr veten e Tij dhe pohon qė ėshtė i gatshėm tė sjellė ēfarėdo lloj
shembulli, nė tė cilin ka dobi. Kurse fjalėt ose diēka mė tė madhe se ajo nėnkuptojnė
diēka mė tė vogėl dhe mė tė imėt se mushkonja. Kėtė kuptim, e nxjerrim nga vetė
konteksti i ajetit. Nėse hebrenjtė u tallėn pėr insekte mė tė mėdha, Zoti u
thotė qė Ne nuk ngurrojmė tė sjellim shembull as mushkonjėn qė ėshtė mė e vogėl
dhe as krijesa tė tjera qė janė mė tė vogla se mushkonja. Sa mė e vogėl tė jetė
madhėsia e njė produkti, aq mė fuqishėm e tregon madhėshtinė dhe mjeshtėrinė e
prodhuesit. Produkte si kompjuteri, radioja, televizori, celulari etj... nė
vitet e para tė prodhimit ishin tė njė madhesie dhe pėrmasash shumė mė tė mėdha
seē i gjejmė sot.
Dr.Muhamed El-ivedij:U kam dėgjuar tė pohoni se mushkonja arrin tė
bėjė dallime mes njė beduini dhe njė tė civilizuari, mes njė qytetari dhe njė
fshatari, mes njė burri dhe njė gruaje. Me tė vėrtetė qė kjo ėshtė diēka e ēuditshme.
Dhe kam lexuar nė njė artikull tuajin qė mushkonja pickon mė sė shumti gratė.
Dr. Sabri Demirdash:Mė e veēantė se kjo ėshtė se vetėm mushkonja
femėr pickon, kurse mashkulli jo. Mashkulli i mushkonjės ushqehet me nektarin e
bimėve.
Dr.Muhamed El-ivedij:Atėherė kuptojmė qė mashkulli i mushkonjės ėshtė
paqėsor, kurse femra agresore. Pyetja qė lind ėshtė:Ku qėndron forca dhe
energjia e mushkonjės?
Dr.
Sabri Demirdash:Forca e saj qėndron nė ēdo pikė tė fizikut tė saj. Unė dua tė
bėj njė replikė tė shkurtėr me tė gjithė ata qė tallen me faktet dhe ajetet e
Kuranit famėlartė. Thotė Zoti nė Kuran:Allahu do tė tallet me ata dhe do ti lėrė njė kohė tė gjatė
qė tė bredhin verbėrisht nė mendjemadhėsinė e tyre. Pikėrisht kėta janė ata qė
kanė kėmbyer udhėzimin me humbjen, kėshtu qė tregtia atyre nuk u solli kurrfarė
dobie dhe as nuk ishin tė udhėzuar nė rrugėn e drejtė. (Bekare:15-16)
Unė u them atyre qė tallen me kėto shembuj nė Kuran, qė secili prej
nesh kemi dy sy. Kurse mushkonja ka mbi njėmijė sy. Ajo ka dy palė sy tė pėrbėrė
dhe tė gjithė sytė e insekteve janė tė tillė. Kurse merimanga i ka sytė e
thjeshtė, ngaqė nuk ėshtė insekt. Ajo mund tė ketė gjashtė sy, katėr, dy ose
mund tė jetė e verbėr. Kurse sytė e mushkonjės pėrbėhen nga qindra sy tė tjerė
tė vegjėl shumė funksionalė, me qėllim qė tė garantojė njė shikim sa mė tė qartė
natėn.
Diēka tjetėr e veēantė ėshtė se mushkonja ka tre zemra. Njė zemėr qėndrore
dhe dy tė tjera anėsore. Hunda e mushkonjės
pėrbėhet nga shtatė pjesė dhe ēdo pjesė ka thikat e saj prerėse. Ajo ka dhe njė
sistem si ai infrared, me atė tė cilit dallon dhe zbulon prenė e saj me ngjyrė
vjollcė. Nėse milingona e gjente prenė me antė tė erės, mushkonja e gjen prenė
me anė tė ngjyrės. Me ta nuhatur prenė, ajo turret dhe e pickon. Ndonjėherė ajo
gabon dhe pėrpiqet tė pickojė sipėr rrobave.
Dr.Muhamed El-ivedij:Po si mundet qė mushkonja ta dallojė burrin
nga gruaja? Mos vallė ka ndonjė ngjyrė tė veēantė me tė cilėn e dallon apo si qėndron
puna?
Dr. Sabri Demirdash:Nė kėtė rast, ajo pėrdor nuhatjen e saj. Kėshtu,
ajo bėn dallimin mes burrit dhe gruas dhe mes njė fshatari dhe njė qytetari me
anė tė nuhatjes. Shqisėn e nuhatjes ajo e ka shumė tė fuqishme dhe arrin tė
nuhasė deri nė gjashtė km.
Dr.Muhamed El-ivedij:Pėrse vallė mushkonja preferon thithjen e
gjakut nga gratė?
Dr. Sabri Demirdash:Nė fakt ajo thith gjakun e tė dy gjinive. Unė
prisja qė pyetja tė ishte pėrse vetėm femra thith gjak dhe jo mashkulli. Kjo, pėr
shkak se femra ka nevojė pėr lėndė si proteinat dhe lėndėt minerale qė gjenden
nė gjak, pėr tė ushqyer vezėt e saj.
Ne nė Egjypt, sa herė qė vizitonim tė afėrmit tanė nė fshat dhe nė
shkretėtirė, i gjenim shtėpitė e tyre tė mbushura me mushkonja. Ndėrkohė qė
banorėt e shtėpisė ishin tė zhytur nė gjumė tė thellė, ne hiqnim tė zezat e
ullirit duke u kruajtur nga pickimet e mushkonjave. Mushkonjat arrijnė ti
dallojnė dhe miqtė e shtėpisė dhe janė pikėrisht kėto preja e tyre mė e
preferuar atė natė.
Dr.Muhamed El-ivedij:Po rreth fjalėve tė ajetit ose diēka mbi tė (mė tė vogel se ajo)... ēfarė mund tė shtoni?
Dr. Sabri Demirdash:Ajo qė ėshtė mbi tė, ėshtė se mbi kurrizin e
mushkonjės jetojnė disa parazitė tė vegjėl, qė nuk mund tė dallohen veēse me
mikroskop.
Kur mushkonja ulet mbi lėkurėn e njeriut pėr ta pickuar dhe thithur
gjakun, ajo fillimisht e mpin vendin, me qėllim qė njeriu mos e ndjejė
pickimin. Nėse nuk do tė ishte kjo lėndė mpirėse, ēdokush do e ndjente pickimin
dhe do e vriste mushkonjėn.
Dr.Muhamed El-ivedij:Po dhimbja qė shkaktohet pas pickimit dhe
kruarjet, mos vijnė si rezultat i pickimit apo ēfarė?
Dr. Sabri Demirdash:Dhimbja dhe kruarja nuk vjen nga pickimi. Kur
mushkonja thith gjakun, ajo lėshon njė lloj acidi qė ndihmon nė thithjen e gjakut
me anė tė hundės. Ėshtė pikėrisht kjo lėndė ajo e cila shkakton dhimbje dhe
kruarje.
Por mushkonja ka dhe njė veēori tjetėr, ajo ėshtė shumė qejflie dhe
ia lejon vetes dhe jetėn e luksit.
Dr.Muhamed El-ivedij:Ēfarė do tė thotė kjo?
Dr. Sabri Demirdash:Nėse gjaku qė ka thithur nuk i pėlqen, ajo e
vjell pėrsėri.Ajo ėshtė e pajisur me njė aparat tė posaēėm pėr diēka
tė tillė.
Dr.Muhamed
El-ivedij:Me qėllim qė tė flasim dhe mbi mrekulli tė tjera tė sinjalizuara nė
Kuranin famėlartė, ne do e mbyllim bisedėn tonė rreth insekteve, duke kaluar nė
njė mrekulli tjetėr, tė cilėn e pėrmend Kurani:Betohem nė ēastin e perėndimit tė yjeve, e ky ėshtė betim i
madh, veē sikur ta dinit. (Vakia: 75-76) Zoti
i madhėruar nė Kuran, nuk betohet veēse nė krijesa gjigante dhe madhėshtore. Ēfarė
mund tė na thoni rreth kėtij ajeti?
Dr. Sabri Demirdash:Unė prisja tė mė pyesje mė konkretisht, pėrse
Zoti betohet nė perėndimin e yjeve dhe nuk betohet nė vetė yjet.
Dr.Muhamed El-ivedij:Mirė, atėherė e saktėsojmė pyetjen dhe ju
pyesim: Pėrse Zoti betohet nė perėndimin e yjeve dhe nuk betohet nė vetė
yjet?
Dr. Sabri Demirdash:Planeti mė i afėrt me tokėn ėshtė dielli dhe
ai ėshtė shumė mė i madh se toka. Nėse do e krahasonim madhėsinė e diellit me tė
tokės, do e krahasonim madhėsinė e njė elefanti afrikan me njė njėsi matėse 1
kg.
Dr.Muhamed El-ivedij:Duke pasur parasysh kohėn e shkurtėr, le tė
flasim mbi vendndodhjen e yjeve.
Dr. Sabri Demirdash:Atėherė, mendoj se Zoti betohet nė vendndodhjen
e kėtyre yjeve, pėr dy shkaqe: Shkaku i parė ėshtė pėr vetė madhėsinė dhe madhėshtinė
e kėtyre yjeve. P.sh, ylli Sirius ėshtė njė nga yjet qė arabėt adhuronin mė parė
dhe ėshtė larg nesh nėntė vite dritė. Kurse ylli Antares ėshtė 270 vite dritė
larg nesh.
Dr.Muhamed El-ivedij:Po njė vit dritė, sa ėshtė?
Dr. Sabri Demirdash:Ajo ėshtė njė njėsi matėse dhe njė vit dritė, ėshtė
afėrsisht gjashtė trilionė milje. Janė gjėra qė nuk i pėrcepton dot mendja njerėzore.
Ka yje tė tjerė qė janė larg nesh njėzet milionė vite dritė. Shkaku i dytė ėshtė
njė pyetje tė cilėn unė ua drejtova studentėve dhe profesorėve tė njė
universiteti dhe qė shkaktoi jo pak polemika. Unė i pyeta:A e keni parė
diellin? dhe kėtė pyetje unė ia drejtoj kujtdo qė na dėgjon:A e keni parė
diellin? Normalisht, gjithėsecili me vete do tė pėrgjigjet sigurisht qė e kam
parė Por unė dua tju them se asnjėri prej nesh nuk e ka parė diellin. Ajo qė
shohim ne, nuk ėshtė dielli, por ėshtė njė vendndodhje ku ka kaluar mė parė
dielli. Qė drita e diellit tė arrijė tek ne duhen afėrsisht tetė minuta, kėshtu
kur ne shohim diellin, shohim vendndodhjen e diellit para tetė minutash dhe jo
vetė diellin. Thotė Zoti nė Kuran:Dielli sillet nė drejtimin e vet tė
caktuar. (Jasin: 38) Dielli ėshtė
gjithmonė nė lėvizje. Nė ēastin qė unė shoh diellin, nė fakt ai ėshtė mbi
13.000 km larg asaj qė shoh unė. Dhe kjo padyshim ėshtė mėshirė nga ana e Zotit
pėr njeriun, pasi nėse do mundeshim tė shohim njė yll, padyshim qė do na
verboheshin sytė. Kjo pėr shkak tė rrezeve ultra-vjollcė dhe rezeve tė tjera tė
dėmshme pėr shikimin. Kėshtu, nėse dikush del natėn, larg dritave artificiale
dhe nė qetėsi vėshtron yjet, nė fakt ai nuk shikon yjet, por vendndodhjen e
tyre. Drita qė lėshojnė kėto yje, mund tė ketė miliona vite qė udhėton pėr tė
arritur tek shikimi ynė nė ato ēaste. Vetėm Zoti e din se ēfarė ka ndodhur me
ato yje qė ne shohim, disa prej tyre mund tė kenė shpėrthyer, disa tė tjerė
mund tė jenė miliona vite dritė larg. Prandaj e theksojmė dhe njė herė, askush
prej nesh nuk mund tė shohė tė tashmen e yjeve dhe tė qiellit, por vetėm tė
kaluarėn e tyre.
Dr.Muhamed El-ivedij:Doktor i nderuar! Tė bisedosh me njerėz si ju
ėshėt shumė e kėndshme. Kėto emisione qė organizuam, ishin njė pėrmbledhje dhe
njė pėrqasje e shkurtėr mes asaj qė ka thėnė Kurani famėlartė dhe zbulimeve
shkencore nė ditėt tona. Nė emsionin e ardhshėm, unė dhe Doktor Demirdash, do tė
dalim nė terren pėr tė mėsuar shumė gjėra rreth njė krijese tjetėr tė Zotit.
U falenderojmė pėr vėmendjen dhe e mbyllim emisionin me pėrshėndetjen: